اما بعد ببايد دانست كه هواى اين ولايت شمالى است « 1 » و چنين هوا خوش تر و صافىتر باشد ، و بسيار خلق را بسازد و هر نباتى كه اندرين هوا برويد خوش تر و گوارندهتر باشد ، و هر آدمى كه از اين هوا نفس گيرد دل و دماغ او قويتر باشد و حاسّتهاى او درستتر ، و همچنين جانوران ديگر تندرست باشند و گوشت ايشان خوش تر ، و آب اين ولايت آب جيحونست ، و از جمله آبها درستتر و ستودهتر است ، و هر زمين كه از اين آب خورد نبات او خوش تر و گوارندهتر باشد ، و زمين اين ولايت لختى شوره دارد و بدين سبب پوسيدگى « 2 » كمتر پذيرد ، و جنبندگان زيانكار كمتر
هامش
( 1 ) - يعنى معمولا باد از سمت شمال به اين شهر مىوزد . باد چنان كه مىدانيم حركت هواست كه از اختلاف فشار آن در مناطق مختلف بوجود مىآيد ، وزش بادها گاهى منظم و زمانى غير منظم است . باد اگر از سمت دريا يا صحرا و يا از طرف شمال ، جنوب ، مشرق و مغرب بشهرى بوزد اثرات مختلفى براى موجودات و ساكنين آن شهر دارد ، و امروزه اين مسئله از طرف پزشكان و متخصصين بهداشت مورد مطالعه قرار گرفته و بتحقيق پيوسته است كه بادها آب و هواى مناطق را تغيير داده ، گاهى مفيد و زمانى مضر واقع مىشوند ، و غالبا بواسطهء اغتشاشاتى كه در عوامل جوى ( از قبيل تغيير يونيزاسيون يا حالت الكتريكى هوا ، تغييراتى در فشار هوا ، رطوبت ، خشكى ، سرما ، گرما و غيره ) ايجاد مىكنند باعث شدت حملات اسم ، صرع و دردهاى رماتيسمى مىشوند ؛ و نيز ممكن است بيماريهاى پوستى و علائم سل ريوى را شدت داده ، و حتى بروز هموپتيزى ( خونريزى ريه ) را سبب گردند . در كودكان باعث اختلالاتى در جهاز هاضمه ( بىاشتهائى ، اسهال ) و دستگاه عصبى ( ازدياد حساسيت ، حملات تشنجى ) و جهاز تنفس ( زكام ، برنشيت ، تنگى نفس ) مىشوند . بطور كلى بادها در تشديد عوارض حاد بيماريهاى مزمنه تأثير دارند ؛ بعضى افراد نسبت به اين امر حساس بوده و حتى چند ساعت پيش از اينكه هوا تغيير كند ، دردهائى در بدن خود احساس مىكنند ، و به اين وسيله همانطور كه مانومتر اختلاف فشار هوا را پيشبينى مىكند ، آنها نيز پيدايش بادها و اعتشاشاتى را در هوا پيشگوئى مىنمايند .
براى توضيح مفصل بكتابهاى زير مراجعه شود :
1 -Traite de l'HygieneتأليفA . Rochaisجلد 1 صفحهء 79
ب -Les Climats et l ' organisme humainتأليفEmile Duhotصفحهء 62
( 2 ) - به معناى عفونت است .