تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اصول و مبانى نظرى طب سنتى ( گزيده اى از كتاب نخستين ذخيره خوارزمشاهى ) ( فارسى ) — صفحة 101

مساهمون:

ص١٠١
سرد باشد و همه اندامها نيز سرد باشد اگر دل گرم با او برابرى نكند و بر شكم هيچ موى نباشد . جگر خشك - خون او غليظ باشد يعنى سطبر و اندك و آورده صلب باشد و تن خشك باشد . جگر تر - خون بسيار باشد و آورده نرم و همهء اندامها نيز نرم باشد اگر خشكى دل با او برابرى نكند . جگر گرم و خشك - موى بر شكم بسيار باشد و خون سخت غليظ باشد و اندك و صفرا بسيار تولد كند زيادت از همهء مزاجها و اندر كهلى سوداوى شود و آورده فراخ باشد و صلب و همهء اندامها همچنين باشد و بدانكه حرارت دل با سردى جگر برابرى تواند كرد و سردى دل با گرمى جگر برابرى تواند كرد و ليكن ترى دل با خشكى جگر برابرى نتواند كرد . جگر گرم و تر - خون اين مزاج از خون همه مزاجها زيادت باشد و لختى موى كمتر از مزاج گرم و خشك باشد و رگها غليظ باشد و همه اندامها گرم و نرم باشد و كيموسهاى بد بسيار تولد كند و بسيار بيمارى باشد و هرگاه كه گرمى بر ترى غلبه دارد كيموس بد كمتر باشد . جگر سرد و تر - حوالى جگر و شكم از موى برهنه باشد و خون با رطوبت آميخته باشد و آورده باريك باشد و اندامها سرد باشد اگر حرارت دل غلبه نكند . جگر سرد و خشك - خون اندك تولد كند و آورده باريك باشد و حوالى جگر و شكم از موى برهنه باشد و اندامها سرد باشد اگر حرارت دل غلبه نكند و اللّه اعلم .

فصل 5 - اندر شناختن مزاجهاى معده :

معدهء گرم - گواريدن طعام بيش از آرزو باشد و طعام‌ها كه اندر ديگر معده‌ها دير گوارد اندرين معده زود گوارد و طعام‌ها كه اندر معده‌هاى ديگر زود گوارد اندرين معده بسوزد و دردناك شود و باشد كه درد سر گيرد .
اصول و مبانى نظرى طب سنتى ( گزيده اى از كتاب نخستين ذخيره خوارزمشاهى ) ( فارسى ) — صفحة 101 | سيد جواد مصطفوى / اسماعيل الجرجاني ( زين الدين ) / سيد جلال مصطفوى