شرط اول [ حذف مواد سفيده ]
دراينمورد مطلب جالب اينست كه مواد سفيدهاى بايد از رژيم غذائى كسى كه متابوليسم بازال او تعيين مىشود حذف شده ، و چربى هم حتىالامكان كمتر بخورد تا از « اثر ديناميك مخصوص مواد غذائى » جلوگيرى به عمل آمده ، و مصرف انرژى در بدن به حد اقل تقليل يابد ، و الا اگر كسى گوشت ميل كند بواسطهء اثر ديناميك مخصوصى كه اين ماده دارد ، حرارت بيشترى در بدنش توليد شده و متابليسم بازال او بالا مىرود .
اين موضوع بر پزشكان قديم ايران نيز معلوم بوده ، و در مورد تعيين مزاج اشخاص آن را مورد توجه قرار مىدادند ؛ براى توضيح و تفسير مطلب ، ابتدا بايد ببينيم « اثر ديناميك مخصوص مواد غذائى » چيست ، پس گوئيم ، غذاها چنان كه مىدانيم در بدن سوخته و ايجاد حرارت مىنمايند ، به همان مقدار كه اگر در خارج از بدن ، در بمب كالوريمتريك بسوزند توليد مىكنند ، مثلا از سوختن 1 گرم مواد سفيدهاى 4 كالرى ، حرارت توليد مىشود .
علاوه بر اين حرارت كه از احتراق مواد غذائى در بدن بوجود مىآيد ، بسيارى از غذاها ، پس از جذب و ورود در خون بواسطهء اثر تحريكى كه روى دستگاه عصبى سمپاتيك يا تحريك غددى مانند هيپوفيز ، سورنال ، كبد و مخصوصا تيروئيد دارند ، باعث سوزاندن مقدارى از ذخائر غذائى موجود در سلولها شده و از اين راه نيز حرارتى ايجاد مىكنند كه آن را « حرارت اضافى »
« Extra »
- «
chaleur
ناميده ، و اين خاصيت مواد غذائى را « اثر ديناميك مخصوص مواد غذائى » مىگويند « 1 » .
مقدار اين « حرارت اضافى » برحسب مواد غذائى مختلف ، متفاوت است و پرتئينها بيش از چربيها و قندها آن را توليد مىكنند ، و حال آنكه حرارت احتراق چربيها چنان كه ديديم ، بيش از دو برابر حرارت احتراق پرتئينها است ، به اين جهت در مناطق سردسير و فصل زمستان ، احتياج بدن به گوشت براى توليد گرما و مبارزه با سرما بيش از احتياج بچربى است ( در عين حال چربيها نيز چون در وزن كمكالرى زياد توليد مىكنند منبع ايجاد حرارت بشمار مىروند ) ؛ بههرحال چون اثر ديناميك مخصوص پرتئينها بيش از ساير مواد غذائى مىباشد ، به اين جهت به كسانى كه منظور اندازه - گيرى متابليسم بازال در آنها است توصيه مىشود كه از 24 ساعت قبل از آزمايش ، مواد سفيدهاى را از غذاهاى خود حذف كنند تا اين حرارت اضافى توليد نشده ، و مصرف انرژى در بدن تا ميزان حد اقل تقليل يابد .
علت پيدايش « حرارت اضافى » كه از خوردن پرتئينها بوجود مىآيد اينست كه آسيدهاى آمينه كه در نتيجهء هضم اين مواد بدست مىآيد ، سلسلهء اعصاب سمپاتيك را تحريك كرده ، آدرنالين و سمپاتين ترشح مىشود كه بنوبت خود اكسيداسيونهاى مولد حرارت اضافى را بوجود مىآورد ؛ براى تأييد مطلب عين عبارت كتاب فيزيولوژى تأليف
Launoy
را كه در صفحهء 457 بيان كرده است ذيلا نقل مىكنيم :
« Al'origine de l'extra - chaleur caracterisant l'action dynamique specifique des protides il faut rechecher une excitation du systeme nerueux sympathique par les amino - acides Cette excitation libere les hormones sympathicomimeti ques , adrenaline et sympathine qui , leur tour declenchent les oxydations generatrices d'extra - chaleur . »
هامش
( 1 ) - فيزيولوژى تأليفLaunoyصفحهء 453