« خوشصوت » و « بدصدا » ، هردو هست . وقتى كه اذان مىگويند ، مثل اين است كه ماه رمضان است . صداى « مؤذنها » به اردو مىپيچد [ و ] يك عالم غريبى دارد .
اسباب « عيش » و « تفريح » ، هيچ قسمش در اردو پيدا نمىشود ؛ مگر « موزيكان چىها » و « بالابانچىها » ، بعضى اوقان ، خودشان در چادرهاشان صدائى بلند مىكنند و بس .
يكشنبه ، غرّه « 1 » شعبان المعظم [ 1315 ه . ق . ]
هوا در اول روز ، « مه » و « دومان » بود . بعد ، تا غروب ، آفتاب خوبى بود . « حضرت ايالت » هم با جمعى « سوار » ، به شكار « درّاج » تشريف بردند ، و شكار فراوانى زده بودند .
ديشب ، از « ناصرى » ، تلگرافى از حضرت مستطاب ، اشرف افخم ، « وزير اعظم » ، براى « حضرت ايالت » رسيد ، كه متضمّن دو خبر بود :
[ 1 ] يكى اظهار مراحم ملوكانه دربارهء « حضرت ايالت » و اعطاء خلعت ، از تنپوشهاى مبارك اقدس همايونى و بقاى حكومت در سال نو در « عربستان » .
[ 2 ] يكى هم اعطاء منصب جليل صدارت عظمى به وزير اعظم ، آقاى « ميرزا على خان امين الدّوله » « 2 » - مد ظلّه العالى - كه سالها بود آرزوى اين مسند را داشتند و نايل نشده بودند ؛ در روز سيزدهم رجب ، كه عيد مولود « حضرت امير » - عليه السلام - بود ، به منصب نبيل صدر اعظمى دولت عليّه ايران رسيدند . تا چطور از عهده برآيند .
دوشنبه ، دويم شعبان [ 1315 ه . ق . ]
قاصد « پست » رسيد . كاغذهاى زياد از « تهران » و « همدان » و غيره و از « بستگان » آورد . كاغذهاى « تهران » ، مورخه پنجم رجب بود . كاغذى از « تقى خان » اخوى از « بجنورد » رسيد [ كه ] 17 جمادى الثانيه ، تاريخ داشت . كاغذهاى « همدان » ، « سيّم » و « نهم » رجب ، تاريخ داشتند . خبر تازه [ اى ] نبود .
هامش
( 1 ) . اول .
( 2 ) . حاج ميرزا على خان امين الدوله ، فرزند ميرزا محمد خان مجد الملك ، در سال 1260 ه . ق . به خدمت آمد . در جوانى به خدمت وزارت رسائل درآمد و در سال 1275 ه . ق . با سمت منشىگرى در وزارت خارجه مشغول به كار شد . در سال 1315 ه . ق . نخستوزير ( صدر اعظم ) ايران گرديد و يك سال در اين سمت باقى ماند . سپس به « لشت نشا » گيلان رفت و تا پايان عمر در آنجا ماند و ديگر به مشاغل دولتى نپرداخت .
سفرنامه مكه ( سفرنامه امين الدوله ) از آثار او مىباشد . ( شرح حال رجال ايران ، 2 / 354 - 366 ؛ رجال وزارت خارجه ، 9 - 35 ؛ صدر التواريخ ، 280 ؛ سفرنامه سديد السلطنه ، 132 ؛ المآثر و الآثار ، 306 - 311 ) .