گرديد ، زيرا كه هيچوقت نشده بود « پست » بيايد و از « بستگان » كاغذ براى من نباشد . نيامدن كاغذ ، اسباب چندين قسم خيالات براى من شد . خدا كند حادثه [ اى ] اتفاق نيفتاده باشد .
شنبه ، 23 [ رجب ] و يكشنبه ، 24 [ رجب 1315 ه . ق . ]
شب و روز ، اوقاتم صرف تحريرات « ايالتى » و « خودم » بود . كاغذى « مسيو دمرگان « 1 » » ، رئيس كومسيون « فرانسه » ، « 2 » از « بروجرد » ، در 28 جمادى الثانيه به « حضرت ايالت » نوشته ، سفارش از « مدم لامير » و « مسيو ژوكه » نموده بود ، كه بعضى اسباب و آلات از « فرنگستان » همراه مىآورند و به « محمّره » خواهند آمد و به حاكم « محمّره » و « ناصرى » بفرمايند از آنها « پذيرايى » و از بارهاشان محافظت نمايند .
حضرت « ايالت » ، « ميرزا محمد خان » ، كارگزار سابق « ناصرى » را به « راهنمائى » و « پذيرايى » « مسيو دمورگان « 3 » » ، به « شوشتر » و « دزفول » مأمور فرمودند ، كه همراه « مسيو دمورگان « 4 » » باشد . از قرار مذكور ، « مسيو دمورگان « 5 » » ، نايب وزارت معارف دولت فرانسه است و براى كشف بعضى « معادن » و ترتيب پاره [ اى ] « صنايع » به « ايران » آمده ؛ تا چه بروز كند .
از « بنى طرف » خبر رسيد ، پسر بزرگ « منيشه » - كه يك شيخ بنى طرف است - ناخوش بود ، فوت شده [ است ] . چند روز قبل هم آمدند . « ملا رجب على » ، جرّاح شوشترى را كه در اردو بود ، براى معالجهء او به « بنى طرف » بردند [ و ] امروز برگشت .
هامش
( 1 ) . در اصل : مسيورگان
( 2 ) . ژاك ژان مارى دومورگان ( دمورگان ) ، مهندس معدن و باستانشناس فرانسوى( J . J . M . De Morgan )در 3 ژوئن 1857 م . در « شاتودوبيون » از توابع « لوار » به دنيا آمد و پس از 67 سال عمر پرحاصل در سال 1924 م . در « مارسى » بدرود حيات گفت . وى در 1889 م . از سوى دولت فرانسه براى فعاليتهاى باستانشناسى به ايران آمد و در مدت 3 سال پژوهش ميدانى و تحقيقات جغرافيايى ، زمينشناسى ، باستانشناسى و زبانشناسى ، موفق به كشف نفت در ايران گرديد ، بهگونهاى كه شركت نفت تا آخرين روز عمرش ، همهساله مبلغى به عنوان پاداش به وى پرداخت مىكرد . در سال 1894 م . امتياز حفارى در مواضع باستانى ايران را بهدست آورد و در دوران مظفر الدين شاه « امتياز ابدى و انحصارى كشف آثار عتيقه در تمام خاك ايران » را كسب نمود . وى سنگنبشته قانون حمورابى را در شوش كشف كرد و در مصر نيز اوراق پاپيروس مصر قديم را كه بسيار اهميت دارد ، بهدست آورد . كشفيات او در معابد شهر ممفيس هم فوق العاده مهم مىباشد . بيش از 10 كتاب نوشت ، از جمله : 1 . خاطرات هيئت نمايندگى در ايران 2 . بررسىهاى جغرافيايى ( 1895 م . ) 3 . هيأت نمايندگى علمى در ايران و كردستان ( 1889 - 1891 م . ) 4 . از شوش تا لوور ، دو جلد 5 . تمدنهاى نخستين . ( فرهنگ خاورشناسان ، 1 / 431 - 434 ) .
( 3 ) . در اصل : مورگان
( 4 ) . در اصل : مورگان
( 5 ) . در اصل : مورگان