ايالات شمالى و مغرب كرنگ :
[ 1 ] شوشتر
[ 2 ] دزفول
[ 3 ] حويزه
[ 4 ] محمّره
ايالات مشرقى و جنوبى كرنگ :
[ 1 ] رامهرمز
[ 2 ] جراحى
[ 3 ] اهواز
[ 4 ] فلّاحيه
[ 5 ] ده ملّا
قبل از ظهور « شاه اسماعيل « 1 » بهادر خان » - انار الله برهانه « 2 » - كه ممالك « ايران » ، فيما بين « ملوك طوايف » منقسم ، و آب « كرنگ » را بين المملكتين « عراق » و « فارس » قرار داده بودند ؛ ايالات « مشرقى » و « جنوبى » جزء « فارس » [ و ] ايالات « شمالى » و « مغربى » از « عراق » بوده [ است ] .
در زمان دولت « محمد شاه غازى ثانى قاجار » - نور الله مضجعه « 3 » - « منوچهر خان معتمد الدوله گرجى » ، « 4 » ايالات « شرقى » و « جنوبى » را از « فارس » موضوع داشته « 5 » [ و ]
هامش
( 1 ) . شاه اسماعيل ، مؤسس سلسله صفويه ، كه بين سالهاى 907 تا 930 ه . ق . / 1502 تا 1524 م . سلطنت كرد . وى در آغاز پادشاهى 000 ، 40 نفر را در تبريز - به جرم عدم گرايش به تشيع اثنى عشرى - به قتل رساند و مذهب شيعه را در ايران رسميت بخشيد . در نبرد با عثمانى در چالدران ، موجب قتل عام هزاران سرباز ايرانى گرديد .
( 2 ) . جمله فعل دعايى ، به معناى خداى حجت او را به وى بياموزاد . ( فرهنگ فارسى معين ، 4 / 3673 ) .
( 3 ) . جمله فعلى دعايى ، به معنى خدا خوابگاه ( آرامگاه ) او را نورانى كناد .
( 4 ) . منوچهر خان ارمنى معتمد الدوله ، معروف به گرجى ، از اسرايى بود كه آقا محمد خان قاجار در سال 1209 ه . ق . از تفليس به ايران آورد . مدتى بعد جزو خواجگان حرمسرا و پس از آن غلام پيشخدتان خاصه شد . سپس در دربار فتحعلى شاه تقرب بيشترى يافت و به سمت خواجهباشى و بعد ايشيك آقاسىباشى منصوب گشت . در 1239 ه . ق . پيشكار و يحيى ميرزا حاكم گيلان ، 1215 ه . ق . وزير فيروز ميرزا والى فارس ، 1252 ه . ق . حاكم كرمانشاه ، لرستان و خوزستان ، 1254 ه . ق . حاكم اصفهان ، به اضافه حكومت سه منطقه ديگر شد . وى در 1263 ه . ق . يك سال قبل از مرگ محمد شاه قاجار درگذشت . ( حقايق الاخبار ناصرى ، 25 ؛ تاريخ عضدى ، 191 ، 213 ؛ شرح حال رجال ايران ، 4 / 159 - 163 ؛ سفرنامه سديد السلطنه ، 106 ؛ صدر التواريخ ، 156 ) .
( 5 ) . منتزع كرده ، جدا ساخت .