خير چاره نشود ؛ بلكه روزبهروز سختتر شود ؛ زيرا كه براى بقا و دوام اين رياست « قوام مستحكمه » وضع نمودهاند و خلق بىحساب داغستان را متابعت آن قواعد « عادت » و « طبيعت » ثانيه شده [ است ] .
از جملهء قواعد تعيين رئيس است و همهوقت 12 نفر بايد معين باشد فرضا حالا خود « شاميل » است ، پسر او خليفهء اول است و 2 خليفهء ديگر به اسمورسم مشخص است و به امضاى جماعت ، كه هيچوقت تغيير نمىيابند ، مگر به فوت و شهادت ؛ و در همان ساعت ، ديگرى به جاى او معين شود .
و نه اين است كه اينها هريك را اختيار و حكمى باشد ، بلكه به ملاحظهء حزم و احتياط ، وضع اين قاعده را كردهاند ، كه فرضا در دعوايى اگر « رئيس كل » كشته شود ، خليفهء او به امرونهى بپردازد و شيرازهء امرشان متفرق نگردد ؛ و اگر خليفهء او نيز به قتل رسد ، خليفهء دوم امرونهى كند ؛ و همچنين تا مرتبهء دوازدهم .
« و اسئل اللّه التوفيق فيما اقدره و اطيق » .
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى ) — صفحة 699
مساهمون: هارون وهومن
ص٦٩٩