ذكر مجملى از اين فتنه
منشأ اشتداد اين فتنه و مبدأ اشتعال اين نايره محمد قاضى شد . و او به دو امر در غازى « 1 » قموق داغستان ، به فرط « زهد » و « تقوى » رجوع خلق بود ، و حل مسايل شرع مىكرد ؛ و بعد اتباع خود را به « وعظ » و نصايح به « دفاع » و « جهاد » ترغيب مىنمود .
به آيه « 2 » كريمه
« فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ عَلَى الْقاعِدِينَ » ،
« 3 » جمعى را با خود « متفق الكلمه » [ كرد ] و مادامى كه « 4 » « انصار » او از 1000 تجاوز نداشت ، او نيز از حدود « غازى قموق » تجاوز نمىكرد .
و گاه كه از « دفاع » و « جهاد » فرسوده مىشد ، بر منبر « ارشاد » مىرفت و مردم را به تحريص اجر اخروى آسوده مىداشت ؛ و گوسفندانى چند ، كه از دست « فتنهء » او مشوش بودند ، به پاى منبر او به ناچار « بز اخفش » شدند ؛ و كار به جائى رسيد كه از اثر « ارشاد » او « جهاد » مردم از « تحصيل قوت عيال » « اقوى » و « اوجب » دانستند .
و جمع بسيار به او گرويدند و او نيز به « نهب » و « غارت » اموال آنها را كه در مجاهده مساهله « 5 » داشتند ، مباح كرد و از « داغستان » به حواشى و اطراف پرداخت و به متصرفات روسيه جسارت كرد و غنايم و اموال موفور بر ارباب جنگوجدال بذل كرد ، و به ترتيب اسباب « حرب » ، همه را تشويق مىكرد .
و سعى داشت كه در « اقوال » و « افعال » و « عزم » و « جزم » و « حركت » و « سكون »
هامش
( 1 ) . در اصل : غاضى
( 2 ) . در اصل : آى
( 3 ) . نساء - 95 .
( 4 ) . در اصل : مادامى كه مادامى كه
( 5 ) . سهلانگارى .