از « لتر » زياد بيايد ، مثلا 5 يا 6 مثقال يا 8 مثقال وجه 2 « لتر » را خواهند گرفت ؛ و همچنين هرچه زياد بشود .
و در ساير محمولات ، اگر وجه نقد است ، تومانى 100 دينار مىگيرند و خود ضامن مىشوند اگر نقصى كند ، از عهده برمىآيند ؛ ولى بعد از 6 ماه مهلت .
در چيزهاى ديگر ، از روى « وزن » است . هر « كروانگه » ، يعنى 5 سيرى را 700 دينار خواهند گرفت ، تا 8 مثقال علاوه از 5 سير باز 700 دينار است ؛ اگر از اين وزن نيممثقال علاوه باشد ، دو 700 دينار خواهند گرفت ؛ و به اين دستور است تا 5 پوط [ كه ] 5 من و نيم تبريز است .
از 5 پوط بيشتر را در پچتخانه اذن حملونقل ندارند .
عبور مسافرين نيز از راههاى پچتخانه در نهايت سهولت است [ و ] همهچيز براى « مسافر » مهيا است .
حتى به جاى « گارت » و « كالسكه » ، شبيه [ به ] اينها چيزى « مضبوط » و « محكم » ساختهاند و در اسب زيادتر بستن و خوب بودن اسبهاى كرايه را به تفاوت قرار دادهاند و در سر فرسخى « آبادى جزيى » هست كه « رونده » و « آينده » را در اسباب « اكل » و « شرب » و « ما يحتاج » كفايت مىكند .
و ديگر اينكه در هر « ورستى » ، چوبى عظيم ضخيم « 1 » نصب كرده ، و شمارهء ورستها را از آن مكان تا منزل ، حسابى معلوم نموده و نوشتهاند ؛ چنانچه كسى نخواهد يك روز 21 ورست كه 3 فرسخ باشد ، برود ، در سر 14 ورستى بماند ، عمل و اسب در اطاعت او خواهند بود و براى هيچچيز معطل نمىماند .
جمع و خرج پچتخانه را تخمين كردهاند . بعد از وضع مخارج عمله و اسباب ، [ هر ] سال مبلغى عايد خزانه مىشود .
ابلاغ روزنامهجات نيز در عهدهء پچتخانه است .
ماهى 3 دفعه « روزنامه » مىدهند ؛ و اين روزنامهها از « مسكو » است يا از « پتربرغ » .
از « مسكو » چون منحصر است ، مأمور تجارت جميع محروسهء روسيه به كار غير تاجر نمىآيد و ساليانه 000 ، 25 دينار بايد داد ، ليكن از « پتربرغ » هم اخبار داخله و خارجه دولتى است و هم تجارتى . طالب بيشتر دارد و ساليانه 5 تومان داده مىشود .
يك روزنامه را در دار الطباعهء روسيه خط باسمه « 2 » مىكنند . « روسى » و « فرانسه » و « نمسه » .
هامش
( 1 ) . در اصل : زخيم
( 2 ) . چاپ .