زن و مرد « نمسه » ، هرچه هستند ، به طريق « روسيه » اند ، اما آنها ماهوت قبا را رنگ خاكى و خيل عادت دارند و كلاهشان با « روسيه » تفاوت دارند .
طايفهء « قلماق » نيز رسم سابق خود را ترك نكردند . لباس زن و مردشان ، شبيه به يكديگر است ، مگر آنكه كلاه فرقه « اناث » اينها از مردانشان پهنتر است و ماهوت زرد چهارگوشه [ اى ] بالاى كلاهشان دوخته است ؛ و در بلندى قبا و چكمه پوشيدن و در اعمال ظاهر فرقى فيما بين زن و مردشان نيست .
ارتفاعات « 1 » شهر و متعلقات آن از كرور متجاوز است و هر وجهى به دستيارى مباشر و مستأجرى نزد وزير خزانه كه در پتربرغ است ، فرستاده مىشود :
[ 1 ] از « كرك » ، بعد از وضع مخارج عمله و دفتر 000 ، 60 تومان به تفاوت سال .
[ 2 ] و از قسمت كاغذهاى سفيد مهر پادشاهى براى « باشبرد » و جميع معاملات شرط صحت است ، سالى 000 ، 200 تومان به تفاوت قيمت .
[ 3 ] و از صيدگاههايى كه به خاك « حاجى ترخان » متعلق است 000 ، 180 تومان .
[ 4 ] و « عرقفروشى » اين ولايت ، كه يك نفر مستأجر شده ، 000 ، 100 تومان .
[ 5 ] و از اجاره « معدن نمك » كه به اكثر بلاد « روسيّه » برده مىشود ، سالى 000 ، 200 تومان .
[ 6 ] و از اصناف شهر و پول كه از تومان 100 دينار از روى قيمت خان [ ه ] ها مىگيرند ، سالى 3000 تومان .
زبان اهل اين ملك ، آنچه « تتر » و « قزاق » اند ، به تركى جغتاى است و قلماق به لسان غير مفهوم خطائى و ارمنىزبان بخصوص دارند و تركى و روسى را هم آموختهاند . نمسه به زبان نمساوى و روسى متكلماند .
« روسيّه » ، آنچه اعاظم و صاحبان منصباند ، زبان « فرانسه » و « نمسه » و « روس » را به فصاحت مىگويند و « تجار » و « رعايا » از زبان « روسى » به زبان ديگر نپرداختهاند .
تفاوت « صاحبمنصب » و « رعيت » در الفاظ « فصيح » و « غير فصيح » است .
زبان روسى ، در وسعت لغت و امتياز « مذكر » و « مؤنث » و تميز « ماضى » و « حال » و « استقبال » « 2 » ، فى الجمله شباهت به زبان عربى دارد . براى شىء واحد اسامى متعدده وضع شده ، كه هريك موضع استعمال علاحدّه دارد و كلماتشان جامعه است .
فرضا به يك لفظ « پريشال » معلوم مىشود كه در زمان حال ، مردى از راه نزديك
هامش
( 1 ) . مالياتها .
( 2 ) . آينده .