و « دياربكر » « 13 » و « موصل » « 14 » و « بغداد » « 15 » و « بصره » « 16 » و « اورشليم » « 17 » - كه « بيت المقدس » است - و
هامش
( Dimashaشهرى است در جنوب غربى سوريه ، در كنار رودBaradaو نزديك كوههاى لبنان ، كه از قديمىترين شهرهاى خاورميانه محسوب شده و در سال 1999 م . 000 ، 270 ، 2 نفر جمعيت داشته است .
. حلب( Halab )كه به آن آلپو( Aleppo )مىگويند ، شهرى است در شمال سوريه و مركز استانى به همين نام ، كه در روزگار باستانBeroeaناميده مىشد و بين درياى مديترانه و رود فرات واقع شده است .
اين شهر در سال 1994 م . 930 ، 582 ، 1 نفر جمعيت داشته است .
. حما( Hamah )شهرى است در مركز سوريه ، در كنار رود اورونت( Orontes )كه اعراب آن را حماة( Hamat )ناميده و توسط هيتىها بنا شده است . در سال 1994 م . 348 ، 264 نفر جمعيت داشته است .
. حميص يا حمصHims )يا( Homsشهرى است در غرب روسيه ، در كنار رود « اورونت » ، كه در زمان باستانEmesaنام داشته و معبدى براى ستايش آفتاب داشته است و شهرى رومى بهشمار مىرفت . از سال 636 م . به تصرف اعراب درآمد و در سال 1994 م . 133 ، 540 نفر جمعيت داشته است .
( 13 ) . دياربكر( Diyarbakir )كه در قديم آمد يا آميدا( Amida )نام داشته ، شهرى است در جنوب شرقى تركيه و مركز استانى بههمين نام ، در كنار رود دجله( Tigris )، كه شهرى كردنشين بوده و در سال 2000 م .
983 ، 545 نفر جمعيت داشته است .
( 14 ) . موصل( Mosul )يا الموصل( AL Mawsil )، شهرى است در شمال جمهورى فدرال عراق و مركز استان نينوا( Ninawa )، در كنار رود دجله ، كه از شهرهاى كردنشين بوده و در سال 2000 م . 000 ، 340 ، 1 نفر جمعيت داشته است . آرامگاه شيث ، يونس و گيورگيس ( جرجيس مقدس ) در آن قرار دارد . اين شهر مركز تمدن و فرهنگ باستانى آشور بوده و شهر قديمى نينوا در كنار آن قرار گرفته و نامهاى آن از روزگار باستان تا امروز بهترتيب مسبلا ، موشبلا ، نينوا ، نواردشير ، حصن عبرايا ، خضراء ، ضيحاء ، حدباء ، بيضاء ، خولان ، خوسر ، اقور ، خابوركواذ ، لابانا ، وههرمزقباد و موصل ( محل اتصال ناحيه جزيره با عراق ) بوده است .
( 15 ) . بغدادBaghdad )يا( Bagdad، پايتخت جمهورى فدرال عراق ، كه رود تاريخى دجله از ميان آن مىگذرد و در مركز اين شهر واقع شده است . اين نام داراى منشأ آرامى بوده و به معناى جايگاه گوسفندان است . در يك سند قضايى عهد حمورابى ، در 3800 سال پيش ، نام شهر « بگدادو » آمده و اين فرض كه نام آن از دو واژه « بغ » و « داد » ( به معناى خداداد يا هديه خداوند ) در واژگان ايرانى بوده ، از نظر تاريخى مردود مىباشد . اين شهر جانشين بابل ، سلوكيه و تيسفون شده و در زمان منصور عباسى تجديد بنا گرديده و ملقب به دار السلام ( شهر صلح ) گرديد . در زمان مجد الملك اين شهر 000 ، 60 نفر جمعيت داشته است . ( عراق از ديد سياحان و جهانگردان ، 2 / 269 - 308 ) . اين شهر زيبا و اساطيرى كه انسان در ورود به آن احساس نشاط و آرامش مىكند ، در سال 2000 م . 000 ، 797 ، 4 نفر جمعيت داشته است .
( 16 ) . البصره( Basrah )كه اكنون بصره( Basra )ناميده مىشود ، شهرى است در جنوب عراق ، در كنار شط العرب ، كه بنابر مشهور عمر بن خطاب ، دومين خليفه اسلامى پس از مرگ پيامبر ، در سال 636 م . بنا نهاده است . گفته مىشود اين شهر در محلDiriditisياTerededonباستانى قرار داشته و در روزگار ساسانيان و هشتآباد اردشير ناميده مىشده است . بصره ، در لغت به معناى زمين سنگلاخ ( يا زمين سياه يا حتى سفيد ) بوده و ماركوپولو آن را بالسارا( Balsara )مىنامد . در سال 1987 م . 296 ، 406 نفر جمعيت داشته است .
( 17 ) . اورشليم( Jerusalem )كه در عبرىYerushalayimو در عربى القدس ناميده مىشود ، شهرى است تاريخى در اسراييل و كرانه باخترى( West Bank )كه در لغت به معناى شهر صلح مىباشد و در سال 2004 م . 512 ، 701 نفر جمعيت داشته است .