« هند غرب » ولايت « ماردومنيكو » « 1 » و از « افريقا » « ماروزيتيوس » « 2 » و از « هند شرق » « يونديگرى » .
عدد فرانساويون اصليّه محققا 000 ، 000 ، 28 [ نفر ] است . هر مليون ، هزارهزار است . مليون ، اگر نقد است ، 000 ، 100 تومان است [ و ] اگر آدم است ، هزارهزار نفر است ، كه دو كرور باشد .
000 ، 074 ، 1 نفر سكنهء شهر « پاريس » اند .
4000 نهر بزرگ در ممالك « فرانسا » جريان دارد ، كه « رون » و « سين » و « لوار » و « گارون » است ؛ و دو بندر بزرگ و لنگرگاه خوب براى سفاين « حربى » « 3 » و « تجارتى » خود ترتيب دادهاند ؛ يكى كنار درياى « آتلانتيك » و اسم لنگرگاه مزبور « برست » « 4 » است و يكى [ در ] كنار « بحر روم » و آن را « طولون » « 5 » گويند .
و 4 شهر معتبر عظيم در « فرانسه » است ، غير « پاريس » ، كه اينها نيز بهواسطهء صفاى هوا و ظرافت « 6 » عمارت و فرط صنعتهاى بديعه ، تفرجگاهاند : « امنس » « 7 » ، « ديجون » « 8 » ،
هامش
( 1 ) . دومينيكن( Dominican )كشورى است در امريكاى مركزى و حاشيه شمالى درياى كارائيب ، كه نيمه شرقى جزيره هيسپانيولا ( كيسكويا ) را به خود اختصاص داده و در شرق هائيتى واقع است . پايتخت آن سانتو ( سنت ) دومينگو [ در زمان قاجار سنت را مار مىنگاشتند ، يعنى ماردومينگو ] و مساحتش 400 ، 48 كيلومتر مربع و جمعيتش در سال 2006 م . 984 ، 183 ، 9 نفر مىباشد . فرانسوىها در 1697 م . نيمه غربى ( هائيتى ) را تصرف كردند ، اما دولت هائيتى در 1822 م . بر سرتاسر جزيره تسلط يافت .
( 2 ) . موريس يا مائوريتيوس( Mauritius )جزيرهاى است در آبهاى جنوب شرقى افريقا و 800 كيلومترى شرق ماداگاسكار ، كه 72 كيلومتر طول و 53 كيلومتر عرض داشته و داراى منشأ آتشفشانى مىباشد . در سال 1715 م . فرانسوىها آن را به تصرف درآورده و جزيره فرانسه ( ايل دوفرانس ) نام نهادند . اين جمهورى 2040 كيلومتر مربع ( 788 ميل مربع ) مساحت و 827 ، 240 ، 1 نفر ( 2006 م . ) جمعيت دارد .
( 3 ) . جنگى .
( 4 ) . برست( Brest )، شهر و بندرى است در شمال غربى فرانسه ، در دپارتمانFinistere، در كنار رودPenfeldو ساحل اقيانوس اطلس ( و خليج برست ) . اين شهر را دوكBrittanyدر سال 1240 م . بنا نهاد و در سال 1999 م . 634 ، 149 نفر جمعيت داشته است .
( 5 ) . تولون( Toulon )بندرى تاريخى در جنوب شرقى فرانسه و مركز دپارتمان ( استان )Var، در كنار درياى مديترانه . اين شهر را رومىها بنا نهاده و بنيانگذار آن قومى ازTelo Martiusبودهاند . اين شهر در سال 2004 م . حدود 200 ، 168 نفر جمعيت داشته است .
( 6 ) . در اصل : ظرفت
( 7 ) . آمنس( Amiens )شهرى است در شمال فرانسه و مركز دپارتمانSommeدر كنار رودى به همين نام ( سومه ) ، كه پايتخت تاريخى پيكاردى( Picardy )نيز بوده است . در فارسى به آن امين هم مىگويند . نام شهر ازAmbiani Gauls( رومى ) اخذ شده و در سال 1999 م . 501 ، 135 نفر در آن زندگى مىكردند .
( 8 ) . ديژون يا ديجون( Dijon )شهرى است با بناهاى زيباى تاريخى و باستانى در مركز فرانسه ، كه مركز استانCote - d ? orبوده و نام خود را ازDivionenseاخذ كرده است . اين شهر در سال 2004 م . 900 ، 149