3 . جغرافياى كامل و جامع جهان ( پنج قاره ) در زمان قاجار .
4 . اطلاعات قومشناسى ، ايلشناسى خزرها ، تترها ، قزاقها ، قلماقها و حتى روسها .
5 . دادههاى اطلاعاتى دقيق و جزئى از كشور روسيه تزارى .
تصحيح اين اثر ، كه دائرة المعارفگونهاى در رشته جغرافيا و جامعهشناسى محسوب مىگردد ، در مدت سه سال انجام پذيرفت و احساس شادى و رضايت كاملى از انجام اين امر داشتهام ، چرا كه براى يافتن تكتك اعلام اشخاص و جغرافيايى آن ، به هزاران مرجع مختلف توجه كردهام .
منابع من در تصحيح ، در وهله اول اينترنت ،
CD
هاى كامپيوترى ( انكاترا ، بريتانيكا ) ، فرهنگنامهها ( معين ، دهخدا ، اثرآفرينان ) و كتابهاى زندگىنامه و شخصيتشناسى و بيوگرافىها بوده است .
نسخهشناسى
نسخه منحصربهفرد اين كتاب به شماره 702 در كتابخانهء مجلس نگهدارى مىشود .
فيلم اين نسخه به شماره 2227 در كتابخانه مركزى دانشگاه تهران وجود دارد . « 1 » البته كتاب مرآت الارض ديگرى نيز وجود دارد ، كه اثر مستقل و جداگانهاى بوده و هيچ ارتباطى بين اين دو ( جز همنام بودن ) بهچشم نمىخورد . « 2 »
اين كتاب به خط نستعليق بوده و در 115 برگ تحرير يافته و قطعا به خط مؤلف يعنى محمد خان لواسانى مجد الملك مىباشد . قطع جلد رقعى و از چرم است . « 3 »
هامش
( 1 ) . فهرستواره كتابهاى فارسى ، 1 / 149 ؛ فيلمها ، 1 / 191 .
( 2 ) . استورى ، 1069 ، الذريعه ، 20 / 262 ؛ نشريه ، 4 / 312 . نام اين كتاب آيينه يا مرآت الارض است از نويسندهاى ناشناخته ، براى ميرزا حسن منشى صدارت عظمى ، در تاريخ جهان ، اقوام و عقايد ملل و نام پادشاهان آنها .
( 3 ) . فهرست نسخ خطى كتابخانه مجلس ، 2 / 445 .