هو الحى الذى لا يموت
و فدت على الكريم به غير زاد * من الحسنات و القلب السليم
و حمل الزاد افتح كل شىء * اذا كان الوفود على الكريم »
مجد الملك از درباريان مقدسمآب ، كه حتى او را « مجسمه زهد و تقوى و ديانت » مىدانند ، بوده و از مداحان سلسله قاجار و وابستگان آنها بهشمار مىرفته ، كه از فرط عقايد خاص سنتى خويش ، با بسيارى از مظاهر مدرنيته مخالفت مىكرده است .
در ضمن از خوشنويسان و نويسندگان مبرز عصر ناصرى ، كه به خط نستعليق تسلط كامل داشته ، بهشمار مىآمده است . « 1 »
صاحب 7 فرزند بوده ، كه شامل 2 پسر و 5 دختر بودهاند :
1 . ميرزا على خان امين الدوله ، صدراعظم ناصر الدين شاه .
2 . ميرزا محمد تقى يا تقى خان مجد الملك ، وزير كشور و نماينده مجلس در عصر مظفر الدين شاه .
نام پنج دخترش در تذكرهها نيامده است .
مهمترين آثار وى عبارت است از :
1 . كشف الغرايب مشهور به رساله مجديه .
2 . مرآت الارض ( سفرنامه حاجى ترخان ) .
وى نياى خاندان « مجدى » و « امينى » است .
مرآت الارض
نام كتاب روزنامه يا سياحتنامه يا مرآت الارض است ، كه به مرآت الارض ( آيينه زمين ) شهرت يافته و بين سالهاى 1264 تا 1267 ه . ق . نگارش يافته است . اين اثر در يك مقدمه و 2 حرف و يك خاتمه تدوين شده است .
دلايل اهميت فوق العاده آن عبارت است از :
1 . ذكر مسئله علمى تكامل انسان ( براساس يافتههاى انسانشناسى غربى ) .
2 . شناختنامه جامع آستارا خان ( حاجى ترخان ) ، شهر تاريخى روسيه .
هامش
( 1 ) . شرح حال رجال ايران ، 3 / 286 - 289 ؛ المآثر و الآثار ، 308 ؛ منتخب التواريخ مظفرى ، 407 - 408 ؛ مرآت البلدان ، 2 / 117 - 140 ؛ رساله مجديه ، مقدمه ، « د » تا « و » ؛ صدر التواريخ ، 295 ؛ زندگانى من ، مستوفى ، 1 / 435 ؛ رجال وزارت خارجه ، 71 ؛ القاب رجال دوره قاجاريه ، 135 .