خاتمه
چون در زمان اسماعيل پاشاى خديو حكومت مصريّه شهر خرطوم را به جهت كشفيات جغرافيا و سوقيات استيلائيه آفريكاى وسطى اسّ الحركات قرار داده بود ، لهذا در « مخزن » و « انبارهاى » اين شهر ، كلّى « مهمّات » و « اسلحه » و « البسه » و « لوازم سفريّه » جمع و ادخار گرديده [ است ] .
و به جهت ساختن و تعمير نمودن كشتى بخارى و غير بخارى « دستگاه » و « كارخانهها » به وجود آورده شده است ، بناء عليه « 1 » ، اگر شهر خرطوم به ايادى استيلاى شورشيان سودان بيفتد ، مطلقا مركز حكومت و مقرّ سلطنت جديد سودانيان خواهد شد .
زيرا هر آنچه به جهت « دار الملك » يك حكومت لازم است ، غالبا در اينجا موجود است و آنچه وجود ندارد ، به زودى تهيه و تدارك آنها هم در اين نقطه مقدور است ؛ چه ارباب صنايع و حرف را كه از براى اجراى مقاصد خديويّه به اينجا آورده بود ، تماما در اين شهر مسكن و مأوى ساخته و علاقه پيدا كرده ، بومى شدهاند .
هامش
( 1 ) . بنابراين .