يك عيب بزرگ اين شهر نيز در هنگام بنياد شهر كوچهها را تطبيق به قاعده خيابان نكرده و تخطيط « پلان » « 1 » ننموده ، كوچهها را مثل اغلب شهرهاى قديم ، در يك وضع غير منظم و كجومعوج و تنگ طرح نمودهاند .
نمىدانيم چطور « 2 » شده است كه مثل محمد على پاشا ، يك وجود مايل التّرقى و التجدد ، التفات بدين نقطه ننمودهاند ؟
مدار « زينت » و باعث « شهرت » اين شهر ، در حقيقت عمارت دولتى است كه به جهت « ولات » « 3 » ساخته شده است .
آنچه باعث تعجب مسافرين است محبس اين شهر است ، كه از حدّ لزوم وسيعتر و مزيّنتر ساخته شده است . حتّى مىتوان گفت كه محبس اين شهر ، از مساجد موجوده « عالىتر » و « مزيّنتر » است .
ابنيهء شهر مذكور ، در سواحل انهار ثلاثه « 4 » مذكوره ، ممتد شده است .
امّا محل دلنشين و مطبوع شهر ، ساحل يسار نيل ازرق - كبود است و لطافت باغات اين طرف ، حقيقت ، رونق ده « اعين » « 5 » و فرحبخش « قلوب » است .
« انگور » و « ليمون » و « خرما » ى اين شهر ، در خطهء مصريه خيلى مقبول [ است ] و يك نوع « آناناس » كه « حبشات » مىنامند ، در هر نقطهء عالم مشهور است .
« هندوانه » و « خربزه » [ اى ] كه در ريگهاى نيل كاشته و در مدت 40 روز محصولش رسيده مىشود ، در هيچ نقطهء سودان بدان « 6 » « شيرينى » و « تردى » خربزه و هندوانه به حصول نمىآيد .
هامش
( 1 ) . پلان( Plan )، طرح ، نقشه .
( 2 ) . در اصل : چهطور
( 3 ) . واليان .
( 4 ) . در اصل : ثلثه
( 5 ) . اعين( a ? yon )، چشمها ، ديدگان .
( 6 ) . در اصل : بدآن