تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى ) — صفحة 379

مساهمون:

ص٣٧٩
در ميان اين طايفه ، زنان « وجيهه » و « دلربا » بسيار است .

خرطوم

از داخل سودان دو رودخانه جارى شده ، به اصل نيل منشعب مىشود . از اين دو مجراى رود ، يكى را نيل ابيض « 1 » و ديگرش را نيل ازرق « 2 » مىنامند ، كه اين هردو ، از طرف جنوبى افريك جارى مىشوند و حالا هم منابع اين دو رود به حق كشف نشده است . به مصب اين سه رودخانه از قديم رأس خرطوم ناميده شده است . نظر به اعتقاد اهالى محليه ، مقصود از خرطوم همان « 3 » « خرطوم فيل » بوده است . چه ، دهن خرطوم حيوان مماثل به دو شق است ، بنابراين اين دو رودخانه را به همين دو شقّه خرطوم فيل تشبيه كرده ، به مصب مذكور رأس خرطوم و به اصل نيل را هم خرطوم تسميه نموده‌اند . گويا درياى سفيد نيل و رود نيل خرطومش بوده ، به واسطهء اين ، محصولات افريك را به خود مىكشيده است . در رأس الخرطوم تا زمان محمد على پاشا غير از دو سه كلبه آبادى نبود . چون مرحوم مشار اليه خيال ضبط و آبادى قطعه افريك [ را ] داشت ، به جهت سوق الجيش « 4 » ، شهر خرطوم را در اين نقطه آباد نمود . چون شهر خرطوم در وسط قطعه فارقيل و كوردوفان « 5 » واقع شده ، لهذا از نقطه سوق الجيش ، نقطه حاكمه و از نقطه به تجارت مركز تجارت آفريك محسوب مىشود . به واسطهء نيل ابيض و ارزق هميشه « دندان فيل » و « دندان هيپوپوتام » « 6 » و « شاخ كرگدن » و « صمغ عربى » و « ريگ طلادار » و « شترمرغ » و « پر و تخم شترمرغ » آورده ، به جهت فروخت در خرطوم جمع و ادخار « 7 » مىنمايند . آن‌گاه كه خريدوفروش « برده » « 8 » قدغن « 9 » نبود ، هرسال چند هزار نفر برده « ذكور » و « اناث » در اين‌جا آورده ، مىفروختند . و تجار مصر هم به واسطهء درياى سفيد و رود نيل امتعهء « قطنيّه » « 10 » و « حريرّيه » و
هامش
( 1 ) . نيل سفيد . ( 2 ) . نيل آبى ( نيل كبود ) . ( 3 ) . در اصل : همآن ( 4 ) . لشكركشى ، استراتژى . ( 5 ) . در اصل : قوردوفان ( 6 ) . اسب آبى( hippopotamus ). ( 7 ) . ادخار( edxar )، انبار كردن ، ذخيره كردن . ( 8 ) . در اصل : بره ( 9 ) . در اصل : غدغن ( 10 ) . پنبه‌اى .
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى ) — صفحة 379 | هارون وهومن