هوا در « همدان » ، به واسطهء زيادى برف ، بهقدرى سرد است كه در اتاق ، آب يخ مىكند . يكشنبهء گذشته و دوشنبه ، 3 شبانهروز ، لاينقطع برف آمد . تقريبا يك ذرع برف يكدفعه افتاد ، و هيچكس همچو برفى در « همدان » [ به ] خاطر ندارد .
امروز ، كاغذى در جواب سركار « حاجى ميرزا محمود خان » ، رئيس تلگرافخانه « كرمانشاهان » نوشتم . بعد [ به ] تلگرافخانه رفته ، تلگرافى « 1 » به سركار « ميرزا محمود خان » ، مترجم « بانك شاهنشاهى شيراز » ، در باب مواجب ديوانى خودم مخابره كردم .
ديشب ، حضرت اجل « سردار اكرم » را كه ، حالا در « تهران » تشريف دارند ، خيلى طولانى در خواب ديدم ، كه فوج فدوى از ايشان روگردان شده ، با من خيلى صحبتها نمودند . ان شاء الله عاقبتبهخير است .
يكشنبه ، پنجم رمضان 1317 [ ه . ق . ]
تلگرافا خبر رسيد كه « ميرزا حسن على خان گروسى امير نظام » ، فرمانفرماى « كرمان » و « بلوچستان » ، در شهر « كرمان » ، اين جهان را بدرود گفته ، به دار باقى شتافت . « امير نظام » ، تقريبا نزديك 90 سال در دنيا بااحترام زندگانى كرد . آدم بزرگمنش ، با استخوان و با كمال و از امراى بزرگ دولت عليّه بود .
در « انشا » و « املاء » و « تحرير » و « خوشخطى » مشهور و بىنظير ، و « تالى » « 2 » نداشت . و چندين سال به اقتدار تمام در « آذربايجان » پيشكار بود .
ماه مبارك رمضان ، هواى « همدان » بهطورى سرد شد كه كمتر زمستانى به اين سردى شده بود . از جهت گرانى « ارزاق » و سردى « هوا » و « بىبضاعتى مردم » بر اهالى اين بلد ، خيلى سخت مىگذرد .
90 خروار « گندم » كه به حكم حضرت و الا « شاهزاده ظفر السلطنه » ، حكمران « همدان » ، از خوانين و اعيان و خودشان جمع شده ، و به مباشرت نواب و الا « قاسم ميرزا نصرت الممالك » ، نان شده [ و ] به فقرا و مستحقين داده مىشد ، خيلى اسباب رفاهيت « فقرا » و « ضعفا » شد .
ميزان گندم ، خروارى در ماه رمضان به 20 تومان ؛ و جو [ به ] 15 تومان رسيد .
گوشت ، يك من ، 4 قران ؛ نخود ، يك من 3 قران و نيم ؛ روغن زرد ، يك من ، يك تومان ؛ برنج ، يك من ، پنج هزار دينار ؛ روغن چراغ ، يك من ، 5 الى 6 قران .
چيزى كه ارزان است بالنسبه « ذغال » و « هيزم » است .
هامش
( 1 ) . در اصل : تلگرافى تلگرافى
( 2 ) . تالى( Tali )، دوم .