جناب « ميرزا هادى خان » ، وزير حضرت « امير نظام » [ را ] كه از « تهران » به « همدان » آمده ، ديدن كردم . و همچنين سركار « حسين خان سرتيپ مهاجرانى » ، كه از سفر « فارس » برگشته بود ، ملاقات نمودم .
جناب شريعتمآب ، « آخوند ملا عبد اللّه » را هم كه هيچ رؤيت نكرده بودم ، در منزل « حسين خان سرتيپ » ديدم . شخص كوتاهقد ، تقريبا به سنّ 60 [ سال ] و ريش بلند حنايى رنگ دارد و خيلى آهسته حرف مىزدند .
روز [ سهشنبه ] ، 13 ربيع الثانى [ 1314 ه . ق . ]
حضرت « امير نظام » ، از « همدان » به عزم « كردستان » و حكمرانى آنجا حركت فرمودند .
اين اشخاص را هم مخلّع نمودند .
[ 1 ] جناب « شريف الملك » ، لباده ترمه كشميرى .
[ 2 ] جناب « ميرزا محمد رضاى وزير همدان » ، ايضا .
[ 3 ] « حاجى ميرزا نصر اللّه » ، مباشر « عاشقلو » ، شال محرمات كرمانى .
يكشنبه ، 3 جمادى الاولى 1314 [ ه . ق . ]
بعضى كاغذها به توسط پست از « همدان » رسيد ، كه خبر فوت مرحوم « ناصر السلطنه عبد الحسين خان » را نوشته بودند ، كه در « معصومه قم » ، لبيك حق را اجابت ، و اين جهان را بدرود گفته ، و جنازهاش را به « نجف اشرف » حمل كردهاند .
« نادعلى خان » اخوى ، بعد از حركت دادن جنازهء آن مرحوم ، به « تهران » معاودت كرده است .
خبر فوت « انيس الدوله » « 1 » را - كه به حضرت « قدسيّه » ملقبّه شده بود - نيز نوشته بودند . حضرت « قدسيّه » ، از حرمهاى محترمهء شاه شهيد « ناصر الدين شاه » بود .
پنجشنبه ، هفتم جمادى الاولى [ 1314 ه . ق . ]
جناب « آخوند ملا عبد اللّه بروجردى » ، كه چندين سال در « همدان » توطن كرده و مشهور به « آقاى آخوند » و از علماى « مقتدر » و « نافذ « 2 » الحكم شده ، و اغلب مردم « همدان » را از « كسبه » و « تجّار » و غيره ، به خود گرويده بود ، به ناخوشى « فلج » ، زندگانى اين دنيا را
هامش
( 1 ) . انيس الدوله ، كه در اصل فاطمه نام داشت و فرزند نورمحمد بود . وى با ناصر الدين شاه قاجار ازدواج كرد و در سال 1314 ه . ق . درگذشت . فاصلهء زمانى مرگ او با همسرش چند ماه بيشتر نبود . ( شرح حال رجال ايران ، 3 / 317 ) .
( 2 ) . در اصل : نافض