« محمد حسن خان سرهنگ » ، برادرم ، از « همدان » كاغذى به من نوشته بود . تازه [ اى ] نداشت .
سهشنبه ، 18 محرم 1314 [ ه . ق . ]
بعد از اتمام كاغذهاى پست ، حضرت « سردار ساعد السلطنه » ، طرف عصر به « حضرت شاه عبد العظيم » مشرف شدند .
نزديك غروب ، فراش « پست » آمد [ و ] كاغذهاى زياد آورد . مذكور داشت نزديك [ به ] « علىآباد قم » ، چاپار را لخت كرده ، . . . « 1 » پول نقد بردهاند .
پنجشنبه ، 20 محرم [ 1314 ه . ق . ]
« ميرزا عبد اللّه » ، صبح از « حضرت شاهزاده عبد العظيم » مراجعت كرد [ و ] مذكور داشت « حضرت سردار » از « شاهزاده عبد العظيم » به « شميران » تشريف بردند .
ديشب شنيدم [ كه ] جناب « قوام الدوله ميرزا عباس خان » ، « 2 » كه « وزير امور خارجه » دولت عليّه بود ، مرحوم شد . « قوام الدوله » ، از نوكرهاى قديم دولت و صاحب قلم بود . سنّا قريب 80 [ سال ] و از قرار مشهور خيلى ممسك و درست قول و صاحب مكنت بود .
از قواعد وزارت امور خارجه ، چندان علمى نداشت . خداش بيامرزد .
جمعه ، 13 صفر [ 1314 ه . ق . ]
حالت « زكام » دارم . ديشب ، نتوانستم بخوابم .
صبح ، در خدمت حضرت « ساعد سردار » به « پارك شهر » حضرت « صدارت عظمى » رفتيم . « حسن على خان » و « نادعلى خان » اخوى هم بودند . جناب « قايم مقام ميرزا عبد الرحيم خان » هم آنجا آمدند [ و ] عبورا با « سردار » ملاقات نمودند .
پارك از هرجهت « مصفا » [ است ] . گلهاى رنگين ، فوّار [ ه ] هاى درياچ [ ه ] ها در جستن ، و هوا مثل بهشت [ است ] . اتاقهاى پارك را هم گردش و تماشا كرديم .
هامش
( 1 ) . عدد را به حساب سياقى نوشته است .
( 2 ) . ميرزا عباس خان افغانى تفرشى ، در ابتدا از منشيان ميرزا آقا خان نورى بوده و بهتدريج ترقى كرده ، به وزارت خارجه راه يافت و از سال 1272 ه . ق . به سمت منشى اول وزارت خارجه منصوب شد . مدتى بعد ، منشى و محرم « ميرزا يوسف مستوفى الممالك » گشت . در 1275 ه . ق . معاون وزارت خارجه و ملقب به معاون الملك شد و پس از آن كارگزار آذربايجان گرديد . در 1284 ه . ق . امور مالى تهران و توابع به وى محول گشت . در 1288 ه . ق . به عضويت دار الشوراى دولتى درآمد . در سال 1301 ه . ق . درگذشت . ممتحن الدوله شقاقى به اشتباه سال فوت وى را در 1319 ه . ق . ( رجال وزارت خارجه ، 68 - 70 ) ثبت كرده است . ( شرح حال رجال ايران ، 2 / 211 - 215 ) .