جوان بيست [ و ] پنج سى ساله به نظر آمد . ريش مىتراشد [ و ] لباسشان مثل « انگليسها » فراك كوت بود . فارسى خوب حرف مىزدند . صحبتهاى متفرقه از « ايران » و ضعف « اسلام » و لزوم اتحاد « شيعه » و « سنّى » در ميان بود . سركار « آقاخان » ، از تقريراتشان ، آدم بااطلاع و « تاريخدان » بايد باشد .
پنجشنبه ، 23 جون 1898 [ م . ] ، 4 صفر 1316 [ ه . ق . ]
از « لندن » به « ايست بورن » برگشتم . ديروز با سركار « نواب ميرزا حسن على خان » به چند دكان « كالسكهسازى » رفته ، براى حضرت « سردار اكرم » ، والى « عربستان » ، بعضى كالسكههاى مختلف [ را ] قيمت كرديم .
پنجشنبه ، 18 صفر « 1 » 1316 [ ه . ق . ]
مطابق هفتم « جولاى » است . دو هفته در « ايست بورن » مانده و با جناب آقاى « ساعد السلطنه » وداع نموده ، به منزل برگشتم ، كه ان شاء الله به « ايران » بروم . روزنامهء موسوم به « ديلى گرافيك « 2 » » را در « ايست بورن » گرفتم ، كه در « ترن « 3 » » ، در عرض راه بخوانم .
در همان روزنامه ، [ از ] واقعه وحشتانگيز [ و ] ملالانگيز « غرق شدن كشتى موسوم به بورگاين « 4 » » ، كه متعلق به كمپانى « ترانس اتلنطيك « 5 » » ، كمپانى « فرانسه » است ، خبر داده بود ، كه در چهارشنبه ، ششم جولاى ، كشتى مزبور از « نيويارك » در « ينگى دنيا » به « هاور « 6 » » مىرفته ، در دومان « 7 » غليظ غرق شده و 565 نفر « 8 » از مسافرين از مرد و زن و عملجات كشتى غرق گرديدهاند .
از قرارى كه در روزنامهها « 9 » مىنويسند ، عملجات كشتى در آن حين غرق كشتى ، به مسافرين خيلى صدمه زده ، بلكه به درياشان انداختهاند .
اين واقعه ، خيلى اسباب « تأسف عمومى » مردم گشته [ و ] گويا همچو حادثهء تأسفانگيز خيلى نادر در دنيا اتفاق افتاده است . المقدّر كائن .
هامش
رفت و از اين زمان يعنى 17 ذى قعده 1258 ه . ق . / 20 دسامبر 1842 م . رياست اين مذهب شيعى از ايران به هند انتقال يافت . ( تاريخ نايين ، 144 ؛ مكارم الآثار ، 3 / 670 ) .
( 1 ) . در اصل : 17 صفر
( 2 ) .Daily Telegraph.
( 3 ) . در اصل : ترين
( 4 ) .Bourgogne.
( 5 ) .Trans Atlantic.
( 6 ) . لوهاور( Le Havre )شهرى است در شمال غربى جمهورى فرانسه ، در دپارتمان سن مارتيمه( Seine - Maritime )، در كنار كانال انگليس و در منطقه تاريخى نورماندى( Normandie )، كه در سال 2004 م . 700 ، 186 نفر جمعيت داشته است .
( 7 ) . توفان .
( 8 ) . عدد 565 را به حساب سياقى هم نوشته است .
( 9 ) . در اصل : روزنامها