صنعت غريبى در اين چرخ به خرج دادهاند كه لايق تماشا است ؛ و اين « چرخ عظيم » به « قوّهء بخار » حركت مىكند .
يكشنبه ، 30 محرم [ 1316 ه . ق . ] ، 19 جون [ 1898 م . ]
بعد از صرف زير قليان ، « 1 » محض گردش به « هيد پارك « 2 » » رفتم .
جمعيت كثيرى از زن و مرد ، پير و جوان ، با لباسهاى پاكيزه ، در « پارك » مشغول گردش بودند . آقاى « ميرزا عبد الغفار خان » ، منشىباشى سفارت ، و « آقا ميرزا عبد الحميد خان » ، برادر جناب دكتر « خليل خان » ، كه در « لندن » مشغول تحصيل علم « طب » هستند ، در « پارك » ملاقات [ كردم ] . نيم ساعتى باهم بوديم .
حقيقتا صفاى پارك و گردش آنجا و سياحت مردم ، خصوصا « ليدىها » ، با آن لباسهاى ممتاز و اندامهاى خوشدلكش خيلى صفا دارد .
خدا نصيب دوستان كند .
سهشنبه ، دوم صفر 1316 [ ه . ق . ] ، 21 جون [ 1898 م . ]
طرف عصر ، به سفارت سنيه رفته ، خدمت جناب « علاء السلطنه » رسيدم . جناب « آقا خان » « 3 » نوادهء مرحوم « آقا خان محلاتى « 4 » » هم آنجا بود .
هامش
( 1 ) . در اصل : غليان
( 2 ) . هيد پارك( Hyde Park )يا هايد پارك . پارك معروفى است در شهر لندن ، به مساحت 13 هكتار ( 344 اكر( acreكه به نام راهب وست مينستر( westminster )كه اين منطقه ملك تيولى ( اختصاصى ) وى بود ، شهرت يافت . در 1851 م . نخستين نمايشگاه جهانى در آن برگزار شد . شهرت اين پارك به خاطر سكويى است كه هركس مىتواند در كمال امنيت و آرامش بر روى آن رفته و هرچه مىخواهد بر زبان بياورد و نماد آزادى بيان در اروپا محسوب مىشود .
( 3 ) . آقا خان سوم ، در 2 شوال 1294 ه . ش . / 10 اكتبر 1877 م . در كراچى به دنيا آمد و پس از مرگ پدر ، در سال 1303 ه . ق . / 1886 م . به امامت اسماعيليان رسيد . وى تحصيلات خود را در زمينه معارف اسلامى ، علوم اجتماعى ، تاريخ اروپا ، فارسى ، عربى و زبانهاى خارجه انجام داد و در جهت استقلال هند بسيار كوشيد . سازمان مستقل « مسلم ليگ » را بنيان نهاد . در سال 1355 ه . ق . / 1937 م . به رياست جامعه ملل برگزيده شد . وى از ثروتى سرشار و شهرتى فراوان برخوردار بود . مهمترين ويژگى وى شناخت دقيق و جامع از جهان معاصر بود . بخش وسيعى از ثروت ، زكات و نذورات پيروان را در مؤسسات اقتصادى پرسود و فعاليت فرهنگى و تبليغاتى ، مانند تأسيس مدارس ، دانشگاهها ، باشگاههاى ورزشى و مؤسسات تحقيقاتى مانند « انجمن اسماعيليان » و استقرار نهادهاى حقوقى به كار انداخت . سرانجام در 13 ذى حجه 1376 ه . ق . / 11 ژوئيه 1957 م . در 80 سالگى در ورسوا( Versoix )درگذشت . آثار او عبارتند از : 1 . هند در حال تحول 2 . خاطرات . ( دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، 1 / 463 - 465 ) .
( 4 ) . آقا خان اول محلاتى ، محمد حسن حسينى يا حسنعلى شاه ( 1219 - 1298 ه . ق . / 1804 - 1881 م . ) ، رئيس مذهب اسماعيليه ، كه پس از چند سال حكومت در كرمان و جنگ با بهمن ميرزا بهاء الدوله به هند