6 - 2 غير علمى دانستن تصحيح قبلى .
7 . مهمترين مشكل در تصحيح متون خطى ، به دست آوردن پرينت يا لوح فشرده آنهاست ؛ مثلا يكى از كتابخانههايى كه از بودجه دولت در قم استفاده مىكند ، با اين استدلال كه خودمان داريم سفرنامهها را تصحيح مىكنيم ، از دادن كپى حتى يك برگ يا صفحه اول و آخر اين نسخهها هم خوددارى مىكند . كتابخانه ديگرى نيز در پايتخت ، مصححان را گزينش مىكند و كتابخانه ديگرى در شرق اين مرز و بوم ، آنها را تك نسخهاى و نفيس خوانده و حتى اجازه رؤيت ميكروفيلم را هم نمىدهد .
در هرصورت ، با ترفندهاى گوناگون قانونى ، توانستهام سفرنامههاى موجود در كتابخانههاى رضوى مشهد ، ملى تهران ، ملك ، كاخ موزه گلستان ، مدرسه عالى سپهسالار ، مجلس شوراى ملى و سناى سابق ، مركز تحقيقات ايران و پاكستان در اسلامآباد ، مركز احياى ميراث اسلامى و مسجد اعظم قم را به صورت لوح فشرده تهيه كنم .
8 . در نمايهسازى و استخراج فهرست اعلام سفرنامهها ، دو راه حل وجود دارد :
8 - 1 نمايهسازى در پايان سفرنامه
8 - 2 استخراج اعلام در پايان هر مجموعه
روش اول ، كه يادگار انتشار مقالات تاريخى در فصلنامه غنى و پرارزش « بررسىهاى تاريخى » - غنىترين مجله تخصصى تاريخ به زبان فارسى ، از آغاز تا امروز - است ، به دليل آنكه هم بر حجم كتاب مىافزود و هم محققان را دچار سردرگمى مىكرد و بهرهء چندانى از منظر يافتن اعلام خاص نداشت ، معقول و منطقى به نظر نرسيد .
در روش دوم ، پژوهشگرى كه مثلا دربارهء يك مكان ( نام واژه جغرافيايى ) تحقيق مىكند ، همان نام واژه را در نامياب جغرافيايى جستجو مىكند و لازم نيست تمام سفرنامههاى يك مجموعه را ، تكتك بررسى كند .
9 . از تكنولوژى روز ، يعنى كامپيوتر و اينترنت ، نهايت بهره را بردهام از جمله در موارد زير :
9 - 1 لوح فشرده فرهنگنامههاى فارسى ، انگليسى ، عبرى ، عربى و فرانسوى .
9 - 2 تصحيح از روى لوح فشرده نسخههاى خطى .
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى ) — صفحة 10
مساهمون: هارون وهومن
ص١٠