از آثار مغفور فتحعلى شاه - طاب مضجعه و مشواه - در سمنان ، مسجد شاه « 1 » نيز هست كه به عينه مثل مسجد شاه تهران است . آنجا را نواب و الا حسب الامر مرمّتكارى مىفرمودند . هرجا در كاشىكارى و نقاشى و رنگ سنگها عيبى به هم رسيده بود ، از نو ساخته مىشد .
بازار سمنان « 2 » را نيز استعمار و سفيدكارى كرده بودند .
در سمنان گچ خيلى ارزان [ و ] خروارى دو هزار بود . گفتند همين مسجد شاه موقوفات هم دارد .
شاهزاده ضياء الدوله چشمه [ اى ] هم در سمنان درآورده [ است ] .
باغچه و عمارت حكومتى را نيز آباد مىكردند . وضع آبادى سمنان در اينوقت نوعى در نظر جلوه كرد .
براى اين مسجد شاه از قديم شعر معروفى بود كه گفتهاند :
حيف از آن مسجد كه در سمنان بود * يوسفى ماند كه در زندان بود
روز شنبه [ 26 شعبان 1301 ه . ق . ] كه به شاهزادهء معظم مهمان بوديم ، صحبتى از اين شعر افتاد . آنجا قطعه [ اى ] بديهتا گفتم . مطلعش اين بود :
تا ضياء الدوله در سمنان بود * ملك سمنان از وى آبادان بود
نسخ شد آن شعر معروف قديم * حيف از آن مسجد كه در سمنان بود
منزل بيستم : لاسجرد
شب يكشنبه ، بيست و هفتم [ شعبان 1301 ه . ق . ] سه ساعت از شب رفته ، از سمنان حركت شد . يك ساعت به دسته مانده به لاسجرد آمديم . راه خيلى هموار و خوب بود . پنج فرسخ و چيزى است .
و اين غزل در سمنان ثبت شد :
هامش
( 1 ) . مسجد شاه يا مسجد سلطانى سمنان از بناهاى دوره قاجارى است و به شماره 393 در 30 خرداد 1358 ه . ش . در فهرست آثار ملى كشور ثبت شده است . « آبادى شهر سمنان در جلگه وسيعى واقع است . هوايش مايل به گرمى و آبش از رود است . . . عماراتش متوسط ، بازار ، حمامها ، كاروانسراها ، مساجد و مدارس دارند . از ابنيهء قديم مسجد جامع و منارهاى است . خاقان مرحوم مسجد بسيار خوب عالى بنا كردهاند .
موقوفات زيادى دارند . مرحوم بهاء الدوله پسر خاقان مغفور ، حاكم اين ولايت ، در يك سمت شهر قلعه و عماراتى ساخته بودند . حال بعضى از آنها خراب است . مردم اين ملك بد لهجه و رعيتمنشاند . » ( سفرنامه سيف الدوله ، 286 ) .
( 2 ) . بازار سمنان و بازار شيخ علاء الدوله از بناهاى دوره قجرى است كه به شماره 1740 در تاريخ 11 تيرماه 1375 ه . ش . در فهرست آثار ملى ايران ثبت شده است .