از مرحوم صدر اعظم مزبور در حق والد مرحوم و اقوام ، بعض حقوق ثابته هست ، كه فراموش نمىشود . رحمة الله عليه .
عمارت مرحوم مغفور ميرزا يوسف آقاى مستوفى الممالك صدر اعظم « 1 » و باغات ايشان نيز خيلى ممتاز و لايق تمجيد است .
آن مرحوم شخص خوشنفس و خيرخواه و نزد شاهنشاه و اولياى دولت « مقبول القول » و « مسموع الكلمه » و بسيار محترم بود و راهى با « فقرا » و « اهل دعا » داشت .
بدين واسطه مردم از هرطبقه نسبت به او اظهار ميلى مىكردند .
دو سه مجلس كه با ايشان ملاقات اتفاق افتاد ، نسبت به داعى نيز خيلى اظهار لطف و محبت نمودند و آنچه از جانب سنى الجوانب ملوكانه دربارهء داعلى بذل مرحمت شده بود ، بدون اينكه از دوستان اشاره شود ، در غياب داعى همه را موافق دست خط همايونى « 2 » با كمال ميل و تأكيد فرموده بودند در كتابچهء دستورالعمل ثبت شود ، كه حالا هم هست .
جناب معتمد السلطنه ، آقاى ميرزا ابراهيم مستوفى اول نيز سالهاست برحسب ارث و لياقت كليه عمل محاسبات آذربايجان با اوست و شخص عاقل مهربانى است ، كمال انسانيّت [ را ] نموده ، سند آنرا مصحوب « 3 » محرّر خود براى داعى فرستاده بود .
چون حقير تا آنوقت با ايشان صورتا چندان سابقهء آشنايى نداشتم ، برحسب رسم و عادت اهل زمانه ، مبلغى به اسم « رسوم » « 4 » گفتم به محرّرشان دادند كه به ايشان برساند و رقعه [ اى ] هم نوشته ، اصرار در اخذ آن نمودم ؛ ولى ايشان بدون اينكه دينارى قبول نمايند ، با كمال « انسانيّت » و « مهربانى » جواب رقعه را نوشته و تنخواه را پس فرستاده ، در ترك اين رسم اصرار نموده بودند .
جناب معزى اليه ، پسر مرحوم قوام الدوله آقا ميرزا محمد كه او هم پسر مرحوم ميرزا تقى قوام الدّوله است . خانوادهء ايشان قديم . . . « 5 » از معتبرين رجال دولت جاويد آيت مىباشند ، رحمة الله عليهم .
از جملهء عمارتهاى ممتاز ، عمارت كامرانيه حضرت اشرف امجد و الا نايب السلطنه
هامش
( 1 ) . خانه مستوفى الممالك در گذر مستوفى تهران به شماره ثبت 1505 مورخ 2 اردىبهشتماه 1356 ه . ش . در فهرست آثار ملى كشور ثبت شده است .
( 2 ) . در اصل : هميونى
( 3 ) . مصحوب( mashub )، همراه .
( 4 ) . وجوهى كه از طرف مستوفيان ديوانى از عارضان و ارباب حقوق گرفته مىشد .
( 5 ) . ناخوانا .