منزل دهم : صاين قلعه
شب چهارشنبه [ 11 صفر 1301 ه . ق . ] در سلطانيّه مانده ، صبح از آنجا به قريهء صاين قلعه « 1 » آمديم ، كه خالصهء ديوان است .
راه تقريبا چهار فرسخ بود .
به فاصلهء يك فرسخ و دو فرسخ و سه فرسخ ، كنار راه ، دهات معتبر نمايان است ؛ كه گفتند مال مرحوم حاجى ميرزا حسين خان سپهسالار است . بدوا مرحوم مجد الدوله امير اصلان خان « 2 » آباد كرده [ است ] .
در اميرآباد كه سه فرسخى سلطانيه است ، نهار خورديم .
صاين قلعه منزلهاى خوب و حمام دارد . شب پنجشنبه [ در ] آنجا بوديم .
منزل يازدهم : خرّم درق
صبح پنجشنبه [ 12 صفر 1301 ه . ق . ] به خرمدرق « 3 » عزيمت شد ، كه با صاين قلعه تقريبا سه فرسخ مسافت دارد . از صاين قلعه تا خرمدرق ، كنار راه ، دهات معتبر ديده شد .
هامش
آن از بيرون 8 ضلعى و از داخل مربع است . طول اضلاع اصلى هشت ضلعى 30 / 8 و طول اضلاع فرعى 75 / 5 متر است . گنبد اين مقبره از نوع گنبدهاى دوپوش است كه با افزودن يك پوشش تزئينى در پايين به سهپوش تبديل شده و براساس دو بيت شعر در كاشىهاى لايه زيرين در سال 973 ه . ق . ( زمان سلطنت شاه تهماسب صفوى ) ساخته شده است . عبد الله ميرزا دارا ، حاكم زنجان در عصر فتحعلى شاه قاجار تزئينات داخلى بنا ( مقرنسكارى گچى ) را انجام داده است . ( بناهاى آرامگاهى ، 73 - 74 ) .
( 1 ) . صائينقلعه( Sa'in Qal'eh، از شهرهاى تابعه شهرستان ابهر استان زنجان است و در كنار « ابهررود » واقع گرديده و در آبانماه 1385 ه . ش . 2900 خانوار و 264 ، 11 نفر جمعيت داشته است .
( 2 ) . امير اصلان خان مجد الدوله ، فرزند امير قاسم خان قاجار قويونلو ، ابتدا از پيشخدمتان مقرب محمد شاه بود . در سال 1264 ه . ق . در زمان وليعهدى ناصر الدين شاه ، سمت « ايشيك آقاسىباشى گرى » ( رياست تشريفات ) وى را برعهده داشت . در سال 1273 ه . ق . به حكومت گيلان منصوب و ملقب به عميد الملك شد و در 1275 ه . ق . به لقب مجد الدوله مفتخر گشت . در 1276 ه . ق . به زنجان رفت . در سال 1280 ه . ق .
به سمت ايشيك آقاسى باشىگرى ناصر الدين شاه منصوب و تا 1285 ه . ق . بر اين سمت باقى ماند . در 1285 ه . ق . استاندار گيلان شد و در 1286 ه . ق . به پيشكارى سلطان مسعود ميرزا ظل السلطان ، حاكم اصفهان ، منصوب گشت . در 1287 ه . ق . امير آخور اصطبل شاهى ، در 1288 ه . ق . عضو دار الشوراى كبرى و در 1288 ه . ق . حاكم خوزستان و بروجرد گرديد . وى دايى ناصر الدين شاه بود و در 1288 ه . ق . درگذشت .
( صدر التواريخ ، 244 ؛ شرححال رجال ايران ، 1 / 168 - 169 ؛ حقايق الاخبار ناصرى ، 266 ) .
( 3 ) . خرم درق( Xorram daraq )كه امروزه به آن( Xorram darreh )مىگويند و مركز شهرستان نوبنيادى به همين نام در استان زنجان مىباشد . در آبانماه 1385 ه . ش . اين شهر كوچك و زيبا 579 ، 12 خانوار و 398 ، 48 نفر جمعيت داشته است . « خرمدره جايى است باصفا ، پرآب و كثير الاشجار . باغاتش همه نزديك و اراضيش سبز و خرم . حقيقت اسم با مسمّى موافق است . در عرض راه منزلى به اين صفا و هوا ديده نشد . » ( سفرنامه تبريز به تهران ، 152 ) .