يك تبرزين راه مىرويم ، آن هم به عرض .
در راه ، يك نفر تلگرافچى انگليسى « 1 » ديده شد كه نوكرش بر گاوى زين كرده سوار بود .
غروب آفتاب به دشت ارژن « 2 » رسيده ، در خانهء مراد نامى منزل كرديم .
پنجشنبه ، 6 [ جمادى الثانى 1309 ه . ق . ]
[ كتل پيرزن ]
اول آفتاب از دشت ارژن « 3 » حركت شد . رسيديم به كتل « 4 » پيرزن . « 5 » اى امان از كتل پيرزن ، « 6 » كه برف افتاده و يخ بسته بود .
يك دسته قاطر از جلو مىرفت و متصل به زمين مىخوردند .
در كاروانسراى ميان كتل « 7 » چند دقيقه [ اى ] مكث نموديم . خوب كاروانسراى خوش طرحى است ، ولى روبه خرابى گذاشته و تعمير لازم دارد . دريغ است كه چنين آثار خير و بناى محكمى ، يكباره محو و منهدم شود .
[ كازرون ]
5 ساعت به غروب مانده ، از آنجا حركت كرده ، دو ساعت از شب گذشته ، وارد كازرون « 8 » شديم .
از اوّل كتل دختر « 9 » تا آخر ، پياده راه رفتم ، چون سرازيرى است [ و ] سوار بودن مشكل است .
هامش
( 1 ) . « تلگرافخانهاى بود كه صاحبمنصب فنى انگليسى آنرا اداره مىكرد . پس از پيمودن 2 ميل راه ، از ميان كتل به اين تلگرافخانه رسيديم . . . از ميان كتل تا انتهاى دشت ارژن درختان چنار و افرا و انار و خفچه دشت را پوشانده است . » ( سفرنامه يوشيداما ساهارو ، 102 )
( 2 ) . در اصل : ارژنه
( 3 ) . در اصل : ارژنه
( 4 ) . كتل( Kotal )بهمعناى گردنه است . اين گردنه صعب العبور 2200 متر ارتفاع دارد و سر راه قديم كازرون به شيراز واقع شده بود .
( 5 ) . در اصل : پيرهزن
( 6 ) . در اصل : پيرهزن
( 7 ) . كاروانسراى ميان كتل شهرستان كازرون از بناهاى عصر قاجاريه است كه به شماره 3667 در تاريخ 25 اسفندماه 1379 ه . ش . در فهرست آثار ملى كشور ثبت شده است . « جاى خوب و زيبا و باصفايى است .
بناى اين كاروانسراى كوچك همچون كلبهء زاهدى كوهنشين بود . » ( سفرنامه يوشيداما ساهارو ، 98 ) .
( 8 ) . كازرون( Kazerun )كه به شهر سبز نيز معروف است ، از شهرهاى باستانى استان فارس مىباشد . نام شهر از لغت گاز و گازران گرفته شده ، كه مردم آن از كتان پس از شستن ، پارچهاى به نام « توز » مىبافتند و لغت « گازران » به مرور « كازران » و « كازرون » شده است ، چنانكه هنوز برخى از مردم اين شهر پسوند گازرانى يا كازرانى در انتهاى نام خانوادگى خويش دارند . اين شهر در سال 1385 ه . ش . 843 ، 20 خانوار و 326 ، 87 نفر جمعيت داشته است .
( 9 ) . كتل دختر( Kotal - e Doxtar )، گردنهاى است به بلندى 1250 متر در شهرستان كازرون ، ( فرهنگ گيتاشناسى ، 3 / 979 ) .