مسجد اكبريه
و يكى مسجد اكبريه است كه در محلهء گابنه واقع و از بناهاى حاجى على اكبر جد امين ديوان ، و سالها آباد و داير بود و بعد رو به خرابى گذاشته ، امين ديوان به خيال تعمير مسجد افتاده و در جاى همان بناى اول بنائى بسيار وسيع و عالى برداشته و مبالغ خطير در آنجا مخارج نموده و آن بنا را به طاق رسانيد ، كه در اين بين خرابى و نبود نوغان شد و استطاعت اتمام به هم نرسيده مسجد به همان حالت ناتمام ماند ، چنانچه هنوز ناتمام است و با ناتمامى كمال امتياز را دارد و اگر چند سال ديگر به همين حالت بماند از صدمهء برف و باران البته خراب خواهد شد .
مسجد سليمانيه
يكى مسجد سليمانيه است كه در جنب [ بقعهء ] « 29 » سيد سليمان است و اين مسجد موسوم به اسم همين امامزاده است و گويند كه بانى مسجد همين سيد است و حسب الوصيه او را در جنب مسجد دفن نمودهاند . تاريخى در بناى مسجد و بقعه ديده نشد .
مسجد شعربافان
يكى مسجد شعربافان است كه در محلهء شعربافان و در زمان سابق اهل اين محله بنا كرده و بعد خراب شده ، و مرحوم ميرزا حسين على مجتهد در سنهء هزار و دويست و هفتاد و شش [ ه . ق . ] مفصلا تعمير كرده است .
مسجد كاروانسرابر
يكى مسجد كاروانسرابر است كه او هم از مساجد بزرگست و مرحوم ميرزا حسين على مجتهد تعمير كرده و تعميرش ناتمام مانده است .
مدارس
مدارس مسكونهء شهر لاهيجان چهار است از قرار تفصيل ذيل :
مدرسهء جامع ، كه جنب مسجد جامع است .
مدرسهء سليمانيه ، كه جنب مسجد سليمانيه است .
مدرسهء شعربافان كه جنب مسجد شعربافان است .
مدرسهء معروف به صادقيه .
اين مدارس هركدام وقفيات جزئى دارد و در هريك ده پانزده نفر طلبه هست .
هامش
( 29 ) - ضبط مؤلف : مسجد .