ضعف دولت روم و قانون فرنگىمآبى كه در آنجا معمول شده و قوت دولت عجم ، اين رسم به كلى متروك و اذيتى نسبت به عجم نمىشود ، و اگر تقيه نكنند هم كسى متعرض نخواهد شد و كمال احترام را از عجمها مرعى مىدارند خاصه اشخاصى كه در مخارج و لباس پست فطرتى نكنند .
تأثير وضع لباس و تقيه نكردن
اين بنده در مكه و مدينه و عرض راه همهجا لباس عجمى مىپوشيدم و كلاه عجمى به سر مىنهادم و ابدا تقيه نمى - كردم و هيچكس يدا و لسانا متعرض من نشد سهل است نهايت احترام را منظور مىداشتند . و گمانم اين است در اين عصر تقيه كردن حرام است منتها خلفا را نبايد سب كرد . ديگر تغيير لباس كردن و طريقهء جعفرى را پنهان نمودن جز ذلت و نفاق حاصلى ندارد . همهء اهل تسنن مىدانند كه عجمها مذهب جعفرى دارند و طريقهاشان در اصول و فروع اهل تسنن است و تقيهء عجم را اسباب نفاق مى - دانند ، و به همين واسطه عجمها را منافق مىخوانند . و مكرر با علماى آنها همين صحبت شد كه اين مختصر گنجايش ذكر آنها را ندارد . چطور در عرفه و ميقاتها علانيه شيعهها مخالفت مىكنند و هيچكس از آنها مؤاخذه نمىكند و هيچطورى نمىشود . اما در مقام نماز و وضو كه آمد خود را مجبور مىكنند كه دست بسته نماز و قنوت بخوانند ، و حال آنكه مالكى هم دست باز نماز كرده و سر و پا را مسح مىكند .
عقيدهء ائمهء اطهار در مورد تقيه
و اينكه ائمهء اطهار سلام اللّه عليهم امر به تقيه فرمودهاند از بابت ضعف ايمانى است كه در اين مردم ديدهاند و اين آيهء مباركه دلالت بر عدم تقيه مىنمايد :
« وَ كَيْفَ أَخافُ ما أَشْرَكْتُمْ وَ لا تَخافُونَ أَنَّكُمْ أَشْرَكْتُمْ بِاللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ عَلَيْكُمْ سُلْطاناً فَأَيُّ الْفَرِيقَيْنِ أَحَقُّ بِالْأَمْنِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ . الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ »
« 7 » .
پايتخت حجاز
پايتخت مملكت حجاز همين مكه است كه والى در آن نشسته و طايف و جده و مدينه و ينبع و رابغ تابع او است . و در اينجاها بعضى قائم مقام - نشين و بعضى مديرنشين است . و والى سمت رياست بر آنها دارد .
هامش
( 7 ) - سورهء انعام ، 6 ، آيهء 81 و 82 .