73 . منظور مولى فرج الله ، والى مشعشعى هويزه است « 1 » .
74 . فلاحيه يا شادگان امروزى شهرى است كه در پايان افشاريه به دست شيخ سلمان كعبى ، در كنار يا برجاى دورق كهن ساخته شد و از آن پس پايتخت مشايخ كعبى گرديد .
اين امر موجبات رشد و شكوفايى روزافزون فلاحيه را فراهم آورد . با اين وجود فلاحيه بارها مورد تازش دشمنان كعبيان و دولت مركزى قرار گرفت كه اردوكشى معتمد ( 1257 ق . ) به آنجا ، از همه سنگينتر بود بهگونهاى كه فلاحيه را از رونق انداخت و مردمش آنجا را ترك كردند . لايار در اين زمان از شهر فلاحيه ديدن كرده و گزارش مشروحى از اوضاع آن به دست داده است « 2 » . نام فلاحيه تا شهريور 1314 ه . ش . رايج بود تا اين كه با تصويب هيأت وزيران به شادگان تغيير يافت « 3 » .
75 . از آنجا كه مطالب سفرنامه دربردارندهء دو بخش : روزنامه خاطرات و گزارش شهرهاى سرراه مىباشد ، نگارنده بر آن شد تا براى دستيابى آسان به مطالب ، با حفظ امانت ، اين دو را از هم جدا سازد . بنابراين دگرگونىهاى يادشده از اين پس آغاز مىشوند و شمارهء برگ دستنويس اصل كه در ميان [ ] درج گشته ، بيانگر آنها است .
76 . خاقان از لقبهاى فتحعلى شاه است . در رستم التواريخ القاب او را چنين نوشتهاند :
نواب همايون ، نواب مالكرقاب ، نواب اقدس و الا شهنشاه عالم ، خاقان اعظم ، قاآن افخم ، اولوالامر محترم ، خديو صاحبقران ، كامكار معظم ، شمس الملوك و الخواقين ، بدرالسلاطين ، شاه شاهان ، سلطان يوزاغلان « 4 » .
اين سفر فتحعلى شاه در روز يكشنبه بيست و چهارم جمادىالاولى سال 1245 ق . از دار الخلافهء تهران آغاز مىشود و پس از ديدار اصفهان و فارس در روز يكشنبه يازده رمضان ، پادشاه از شوشتر به دزفول حركت مىكند . پنج روز در دزفول توقف دارد سپس راهى لرستان مىشود و عيد نوروز را در خرمآباد جشن مىگيرد « 5 » . برپايهء اين گزارش
هامش
( 1 ) . نك : مقدمه ، ص ص 58 - 60 ؛ ص 195 ، يادداشت 65 .
( 2 ) . نك : لايارد . . . ، سيرى در قلمرو بختيارى ، ص ص 87 - 88 .
( 3 ) . كسروى ، احمد ، تاريخ پانصدسالهء خوزستان ، ص 138 ؛ و نيز نك : مشير الدوله ، رسالهء سرحديه ، ص ص 52 و 54 ؛ مقدمه ، ص ص 61 - 62 .
( 4 ) . رستم الحكما ، محمد هاشم ، رستم التواريخ ، ص 467 .
( 5 ) . نك : سپهر ، ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص ص 259 - 262 .