در دههء آخر ماه رمضان سال 1252 ( ه ق ) « 1 » اعلامنامهاى جهت استحضار ساكنين ممالك محروسهء ايران از چاپ روزنامه صادر نمود كه :
« به حسب حكم شاهنشاهى كاغذ اخبارى مشتمل بر اخبار شرقيه و غربيه در دار الطباعه ، ثبت و به اطراف و اكناف فرستاده خواهد شد « 2 » . به اين ترتيب كه : هرآنچه طرفه بوده و تازگى داشته و استماع آنها مورث آگاهى و دانش و عبرت اهالى اين مملكت خواهد بود . ماهى يك مرتبه در دار الطباعه ثبت و به همهء ممالك انتشار خواهد نمود « 3 » . » چهار ماه طول كشيد تا اين فكر به مرحلهء اجرا رسيد و اولين روزنامهء ايران انتشار يافت . اين روزنامه نام بخصوصى نداشت و روى دو ورق بزرگ كه يك روى آن سفيد بود چاپ مىشد . علاوه بر قيد تاريخ ماه و سال ، عبارت : در دار الخلافهء طهران انطباع يافته را نيز در روزنامه چاپ مىكردند .
و در پايين صفحهء اول روزنامه نيز علامت رسمى ايران ديده مىشد .
اين روزنامه بعدها ، پس از تغييراتى به روزنامهء رسمى تهران ، وقايع اتفاقيه ، تبديل شد . « 4 »
مدارس قديمى تهران تا پايان دورهء محمد شاه قاجار
مدارس زيادى تا پايان عهد محمد شاه قاجار در تهران ساخته شده كه همه از ميان رفتهاند و نام آنها تنها در كتابها برجاى مانده است . البته برخى از اين مدارس نيز به دوران پيش از قاجار و پايتختى تهران مربوط مىشوند .
نخست ، مدارسى كه پيش از دورهء قاجار ساخته شدند :
1 - مدرسهء امامزاده زيد
اين مدرسه از متعلقات امامزاده زيد بوده و دركنار همان امامزاده نيز قرار داشته است .
2 - مدرسهء چال
اين مدرسه در پشت بازار كفشدوزها قرار داشته است ، اما امروزه از اين مدرسه اثرى بر جاى نيست .
3 - مدرسهء حكيمباشى در ارك
اين مدرسه را مدرسهء مهدعليا نيز مىگويند ، چون مهدعليا مادر ناصر الدين شاه در آنجا
هامش
( 1 ) . مجله يادگار ، سال اول ، شمارهء 67 .
( 2 ) . همان ، ص 7 .
( 3 ) . همان ، ص 7 .
( 4 ) . تاريخ مؤسسات تمدنى جديد در ايران ، ج 1 ، ص 222 - 223 . نقل به اختصار .