آقا خان نورى ، جزء باغهاى سهگانهء آن سوى خندق شمالى شده .
مهمترين اتفاقاتى كه در باغ نگارستان رخ داد
دوازدهم صفر 1250 ( ه ق ) برابر با 20 ژوئن 1834 ( م . ) ، روز مهمى براى اهالى باغ باشكوه نگارستان بود . در اين روز محمد ميرزا پسر عباس ميرزاى نايب منصب در باغ نگارستان ولايت عهدى يافت . جالب آنكه مجلس ولايتعهدى محمد شاه در باغ نگارستان در زمانى برگزار شد كه فتحعليشاه پنجاه و نه ( 59 ) پسر داشت !
جلوس محمد شاه بر تخت شاهى نيز رخداد تاريخى ديگرى است كه در باغ نگارستان اتفاق افتاد . وى در روز 22 شعبان 1250 ( ه ق ) برابر با 24 دسامبر 1834 ( م . ) در باغ نگارستان بر تخت سلطنت نشست . البته بر تخت نشستن محمد شاه حاصل سختكوشى قائممقام فراهانى براى رساندن وى به سرير پادشاهى بود . « 1 »
چنان كه در صدر التواريخ آمده است :
« قائممقام خيلى زحمت كشيد و تدبيرات نمود و خود را با اكثر مردم دشمن ساخت تا اين راه را هموار نمود و جسوران و داعيهجويان را به جاى خود نشاند . » « 2 »
شياديهاى حاجى ميرزا آغاسى
قائممقام پس از فراغت از به تخت نشاندن محمد شاه آنقدر غرق در اصلاح امور مملكت شد كه از فساد رخنه كرده در خلوت محمد شاه ، اخلاق فاسد درباريان و مهمتر از همه رياكاريها و توطئههاى ميرزا آغاسى غافل ماند . حاجى آغاسى كه يكى از شيادان بنام تاريخ سياسى ايران و نقطهء مقابل قائممقام و اصلاحات او به شمار مىرود ، « 3 » در رسالهء عروضيه تأليف قائممقام به خوبى معرفى شده است .
وى پس از مرگ محمد شاه قاجار ، در نامهاى به مسيو كلمبارى « 4 » - يكى از اعضاى فارسىدان سفارت فرانسه در تهران - مىنويسد :
هامش
( 1 ) . نقل به مضمون از مقالهء باغ نگارستان ، نوشتهء استاد سيد عبد اللّه انوار در كتاب تهران ، ج 4 سال ، 1373 . نيز كتاب باغهاى ايران و كوشكهاى آن ، تأليف دونالد ويلبر ، ترجمهء مهيندخت صابر ، ص 184 - 185 ، بنگاه ترجمه و نشر كتاب 1348 .
( 2 ) . صدر التواريخ ، محمد حسن خان اعتماد السلطنه ، به كوشش محمد مشيرى ، پ ص 133 .
( 3 ) . سياستگران دورهء قاجار ، خان ملك ساسانى ، ج 2 ، ص 52 .
( 4 ) .E . Colombari