مالكان خريد و جزء باغ كرد و پس از اينكه دختر خود را به معير الممالك ، پسر نظام الملك ، داد اين باغ را به او بخشيد و از او خواست كه ساختمان عمارت جنوبى را تمام كند . معير الممالك هم ساختمان را به اتمام رسانيد و عروسى معروف او در اين ساختمان انجام شد . « 1 »
مساحت باغ فردوس بيست هزار متر مربع و طولش در حدود دويست و هشتاد متر و شيب زمين آن از شمال غربى به جنوب شرقى است و تندى اين شيب به حدى است كه كف طبقهء اول بنا با قسمت جنوبى باغ و سقف آن با قسمت شمالى همسطح است .
در طول هر دو خيابان به فاصلههاى معين پلكانهاى سنگى ساخته شده است . در دو طرف اين دو خيابان ، چنارهايى نشاندهاند كه اكنون بسيار تنومند و كهن هستند .
سطح باغ به باغچههاى متعدد تقسيم شده است . ديوارهاى چهار طرف باغ كوتاه است و هفت در آهنين دارد . دودر در شمال ، سهدر در جنوب و يكى در مشرق و يكى هم در مغرب .
مساحت عمارت سه طبقهء باغ كه در قسمت شمال آن واقع است ، به هزار متر مربع مىرسد . در طبقهء اول يك تالار بزرگ در وسط و هشت اتاق در دو طرف ، قرينه يكديگر است . سقف تالار وسط به كف طبقهء سوم رسيده و با مهارت تمام گچبرى شده است . قسمتى از دو ديوار شرقى و غربى تالار كه در محاذات طبقهء دوم است ، گچبرى دارد و نيم دايرههايى كه ظاهرا محل آيينه و قاب عكس بوده است در آن ديده مىشود .
كف تالار را با كاشى فرش كردهاند . و در جنوب تالار ، دو شاهنشين يكى در طبقهء اول و ديگرى در طبقهء دوم قرار دارد . ديوارهاى دو شاهنشين و سقفهاى چهار اتاق دو طرف تالار هم گچبرى دارد . تالار بزرگ وسط ، سه در خروجى دارد . يك در بزرگ در قسمت شمال و دو در كوچك در قسمت جنوب . در دو طرف در بزرگ پلههاى سنگىاى قرار دارد كه به طبقهء سوم مىرسد .
طبقهء دوم هشت اتاق دارد كه روى هشت اتاق طبقهء پايين ساخته شده است و دو ايوان هم كه در دو طرف شاهنشين قرار دارد . در وسط اتاقها فضاى تالار سابق الذكر است .
طبقهء سوم متشكل است از تالار بزرگ و دو ايوان شمالى و جنوبى در مقابل آن . اين دو ايوان به تالار شرقى و تالار غربى راه دارد . در ايوان جنوبى ديوارها و ستونها و در ايوان شمالى فقط ستونها گچبرى شده است . منظرهء ايوان جنوبى در وسعت و زيبايى بىنظير است و قسمت اعظم شهر تهران از آنجا ديده مىشود .
هامش
( 1 ) - جغرافياى تاريخى شميران ، دكتر منوچهر ستوده ، جلد اول ، پژوهشگاه 1371 ، ص 243 - 244 .