امتيازهايى كه ناصرالدين شاه به بيگانگان داد
1 - امتياز تلگراف هند و اروپ : بغداد - تهران - بوشهر در سال 1864 م . / 1281 ( ه ق ) كه بعدها به نقاط ديگر نيز امتداد داده شد .
2 - دادن امتياز تمام منابع توليد ثروت ايران براى مدت هفتاد سال : اين امتياز در سال 1289 ( ه ق ) 1872 ( م . ) به بارون ژوليوس دورويتر داده شد . البته اين امتياز سرنگرفت و عملى نشد . زيرا انگليسىها به واسطهء موافقت و سازش با روسها يا برعكس روسها با انگليسىها خودشان ديگر موضوع را دنبال نكردند و بعد بهگونهاى ديگر از آن استفاده كرده و به گرفتن امتياز بانك شاهنشاهى اكتفا نمودند .
3 - كشتيرانى در رودخانه كارون : 1889 ( م . ) 1302 ( ه ق )
4 - امتياز بانك شاهنشاهى 1889 ( م . ) 1306 ( ه ق ) به مدت شصت سال . اين امتياز در سال 1309 ( ه ش ) از سوى دولت ايران براى نشر اسكناس به مبلغ دويست و پنجاه هزار ليره بازخريد شد .
( شايسته يادآوريست كه بهاى ليره در سال 1309 در حدود 90 ( نود ) ريال بوده و 250 هزار ليره مىشود بيست و دو ميليون و پانصد هزار ريال ) در مرداد سال 1309 ه ش اسكناس بانك ملى انتشار يافت .
5 - امتياز رژى تنباكو و توتون : ( انحصار دخانيات ) سال 1890 ( م . ) 1307 ( ه ق ) كه بعد مورد تحريم واقع شد .
6 - قرضه به وثيقه گمرك بنادر خليجفارس يا گمركات جنوب : سال 1892 ( م . ) 1310 ( ه ق ) .
7 - امتياز راه از خرمشهر تا تهران :
امتيازهايى كه در زمان ناصر الدين شاه به روسها داده شد :
1 - تأسيس قزاقخانه در سال 1878 ( م . ) 1295 ( ه ق )
2 - امتياز شيلات درياى مازندران
3 - امتياز بانك رهنى
4 - امتياز راه شوسه از عشقآباد تا مشهد « 1 »
همچنين در اين دوران مرو و آخال و سرخس نيز به تصرف روسيه درآمد .
يكى از نخستين كسانى كه در سالهاى آغازين جلوس ناصر الدين شاه دربارهء تهران مطالبى را اظهار داشته است ، خانم مارى شيل معروف به ليدى شيل است ، كه به همراه شوهرش كلنل
هامش
( 1 ) . شرح حال رجال ايران ، ج 4 ، ص 285 - 286 .