جنگ چينى يا سفينهء « پوسى » ( ايلانى )
آنچه در اين دفتر ساخت پكن مىنويسم و بتدريج لابلاى سطور آن نوشتههايى خواهم افزود يادداشتهايى است از سفر چين ، سفرى كه در همصحبتى دوست ديرينه ، محمد تقى دانشپژوه مىگذرد . سيزدهم خرداد 1359 از تهران پرواز كرديم . پس از هفت ساعت پرواز بامداد پگاه بود كه به پكن وارد شديم . بناست بيست روزى را در چين بگذرانيم . سفرمان جنبهء فرهنگى دارد ، طبق قراردادى كه ميان دو دولت هست . به صورت رسمى آمدهايم . برنامهء ما بازديدى كلى از كتابخانهها و مراكز علمى و فرهنگى اين كشورست . اما بطور اخص بايد نسخ خطى و منابع و مداركى كه سوابق رابطههاى مدنى و فرهنگى ميان دو سرزمين را مىنماياند بشناسيم و بشناسانيم .
جنگ و سفينه
آن مسافر چين ، كه مختصرى با كتب قديمى مسالك و ممالك و عجائب البلدان آشنا باشد مىداند كه اين سرزمين هميشه براى همسايگان مغربى خود سرزمين عجائب و غرائب و كشورى بوده است كه درخت و حيوان و خاك و گوهرش با اشباه آنها در بلاد ديگر تفاوتهاى بارز داشته است . آن جائى بوده است كه صورتگرانش در هنرآفرينى ممتاز و زبانزد بودهاند و در شعر فارسى « صورتگر چين » و . . . سابقهاى بيش از هزار سال دارد .