نخلستان دور آن است و آب شيرينى دارد و از خوراكى همه چيز به دست مىآيد ، نزديكى شهر ، پايين آمدند ؛ و ما همهها يكجا چادر زديم . به ضابطهاى كه هر روز بوده ، زن حسن فلوجى و زن محمّد على دده با جناب شيخ خلف گفتگوى سختى كردند كه باعث كدورت و برهمخوردگى طبع ايشان شده ، چادر كنده ، به پيش چادر يعنى خيمهء پسران حاجى اسماعيل مشكى تاجر برده زدند . و عيال ميرزا محمد حسين نيز خيمهء خود را از اينجا برداشته ، جلو زدند . آب به قيمت بود ، فىّ خيكى « 33 » يك تفليسى « 34 » مىگرفتند . و مردم اين بلد فرارى بودند ؛ خانهها بسيار خالى ، جمعيت قليلى بود در اندرون قلعه . آنچه معلوم شد كه لشكر مصرى كه تلتم پاشا ( يعنى رستم پاشا ) « 35 » پسر محمّد على پاشاى مصر با لشكر بسيارى آمده و خبرا را در تحت تصرف آورده ، چهار پنج ماه در اينجا بود . از سبب لشكر بسيار خرابى شده بود و دستبردى هم شده . و زنهاى آن بلد و اطراف آن همه از قشونىها حامله شده بودند . دست رو بر هيچ زنى نكرده بودند .
عبد اللّه بن سعود در نزديك ولايت قصيم حجيلان با لشكر بسيار در اينجا مقابل افتاده بودند ؛ و گاهگاه فىمابين ايشان جنگى واقع مىشد و از طرفين كشته مىشد ، امّا جنگ مغلوبه نشد تا صلح كرده ، رفتند . از اين جهت بعضى چيزها كم به دست مىآيد ، وفور ندارد . و قصد حجّاج اين است كه چند يوم در اينجا بمانند .
بيست و سيوم شهر ذى حجهء روز شنبه : در خبرا مقام است ، و به شدّت سرد است . و جناب حضرت بيگم صاحبه - دام ظلّها - از سبب سرما بىحالاند .
جناب احديّت فضل نمايد . امروز ابر است و خردهاى صولت سرما را شكسته و چند قطره باران نيز باريده . و حاجى مفلح سى اشرفى ديگر علاوه از بيست
هامش
( 33 ) . در حاشيه : يعنى مشكى .
( 34 ) . در حاشيه : يعنى هشت فلوسى
( 35 ) . دو فرزند محمد على پاشا با وهابيان درگير بودند . ابتدا طوسون پاشا بود كه پس از يك سرى درگيرى در سال 1329 صلح كرد و بازگشت . نوبت بعد كه درگيرى در سال 1231 آغاز شد و در جمادى الاولى سال بعد با دستگيرى عبد اللّه بن سعود بن اتمام رسيد ، ابراهيم پاشا فرماندهى را داشت .
وى پس از پيروزى بر وهابيان تا سال 1234 در حجاز ماند و سپس به مصر بازگشت .