دانشمندان بزرگى كه در قم مىزيستهاند
دربارهء دانشمندان قم از قديمترين زمانها تا نيمقرن گذشته را مؤلف با حروف تهجى از الف تا يا جمعا در دو فصل آخر اين كتاب نام برده ، و به اجمال شناسانده است ؛ فصل اول علمايى كه قمى بودهاند و فصل دوم علماى قمى و غير قمى از زمان ميرزاى قمى تا عصر آيت اللّه بروجردى . در اينجا ما نيز به اختصار تنى چند از دانشمندان بزرگى كه اهل قم نبوده و در فواصل زمانى در قم مىزيستهاند ، و بعضى هم در همان قم از دنيا رفته و به خاك سپرده شدهاند را نام برده و مىشناسانيم :
قطب الدين راوندى
سعيد بن هبته اللّه راوندى متوفاى سال 573 هجرى از مفاخر متكلمين و فقها در اواسط سدهء ششم هجرى ، پس از سالها تحصيل در نقاط مختلف ، در آخر مقيم قم بوده است .
شاگرد نامدارش شيخ منتجب الدين رازى از وى بدينگونه ياد مىكند : « شيخ امام قطب الدين ابو الحسين سعيد بن هبة اللّه بن حسن راوندى ، فقيهى موثق و مورد اعتماد و شايسته است ، تصانيفى دارد ، كه از جمله . . . سپس سى كتاب او را نام مىبرد كه بعضى هم چند جلد است . » « 1 »
شاگرد بلندقدر ديگرش ابن شهرآشوب مازندرانى نيز او را بدينسان نام مىبرد :
« استاد من ابو الحسين سعيد بن هبة اللّه راوندى ، صاحب كتابهاى ضياء الشهاب ، و مشكلات نهايه ، و جنى الجنتين فى ذكر ولد العسكرييّن . » « 2 »
دانشمند عالمشناس بزرگ ميرزا عبد اللّه تبريزى اصفهانى مىنويسد : « شيخ امام فقيه ، و فاضل عالم متبحر ، فقيه محدث متكلم ، بصير به اخبار ، و شاعر ، گفتهاند او شاگرد شاگردان ، شيخ مفيد بوده ، گاهى او را نسبت به جدش مىدهند و به اختصار مىگويند : « سعيد بن هبة اللّه » ، بنابراين تصور نكن كه آنها دو نفر مىباشند .
از كتابش « قصص الانبيا » او و غيره پيدا است كه نزديك بيست استاد داشته ، و بسيارى از علما نيز از وى روايت مىكنند .
همچنين فرزندانى فاضل داشته كه از استادان داراى اجازه بودهاند ، و مىگويد : در خسرو شاه نزديك تبريز قبرى است كه مىگويند قبر قطب رواندى است . » « 3 »
هامش
( 1 ) - فهرست شيخ منتجب الدين ، ص 87 .
( 2 ) - معالم العلما ، ص 55 .
( 3 ) - رياض العلما ، ج 2 ، ص 419 .