بدين حوزه مقدس انتقال مىنمايند . « 1 »
در جانب راست فقط يك ديوار عريض و ضخيم آجرى كشيده شده است ، و اين در حقيقت به منزله سدى به شمار مىرود كه از طغيان رودخانهء قم كه در پاى آن جارى است ، جلوگيرى مىكند .
ايرانيان اين مكان مقدس را كه مدفن حضرت فاطمه عليها السّلام است بهطور كلى آستان حضرت معصومه مىنامند و بودجه « 2 » ساليانه اين بارگاهها سه هزار و دويست تومان « 3 » است كه معادل صد و چهل و چهار هزار ليره ( فرانسوى ) مىباشد ؛ و از اين مبلغ هزار و پانصد براى مرقد عباس ( شاه عباس ثانى ) و هزار به جهت مزار صفى ( شاه صفى اول ) و هفتصد نيز بارگاه حضرت معصومه عليها السّلام اختصاص دارد .
اين وجوهات براى نگهدارى بناى بارگاهها و مرمت خرابيهائى كه به مرور دهور در آنها حادث مىشود ، و به جهت حفاظت و صيانت اثاث و لوازم شموع « 4 » و مشاعل ، و به منظور تأمين معاش روحانيون متعدد مقيم آستانه ، و اطعام و انفاق عده كثيرى از طلاب علوم دينيه و فقيران و نداران مصرف مىشود . همه روزه از طرف آستانه مباركه و مزارات سلطنتى ارزاق و خواربار ميان واردين و خدام توزيع و تقسيم مىشود .
سازمان ادارى آستانه قم
سه نفر از رجال معتبر ايران متولى قم به شمار مىروند . هريك سرپرست يكى از اين بارگاههاى سهگانه هستند . نفايس و خزاين مزارات زيرنظر آنها بوده ، بودجه و عايدات مربوطه تحت توجه و مراقبت آنان ترتيب و تنظيم مىگردد .
عنوان رسمى اين متوليان « تربتدار » است ؛ و انتصاب و انتخاب مقامات مربوطهء ذيل از طرف آنها صورت مىگيرد :
آخوندها كه حسب الوظيفه متصدى اقامه نماز جماعت ، و در ايام جمعه و قرائت ادعيه
هامش
( 1 ) - ميدان آستانه تا قبرستان « شيخان » و باغ ملى ( د ) .
( 2 ) - شاردن عايدات نوشته( Revenu )، ولى چنان كه از سياق كلام معلوم مىشود ، منظور مبلغى است كه به مزارات مزبور اختصاص دارد و براى نگهدارى آنها خرج مىشود . ( مترجم )
( 3 ) - تومان دورهء صفوى اقلا معادل صد تومان حاليه مىباشد ، اين كلمه تركى به معناى ده هزار است و معادل پيوراسب فارسى است ، فى المثل ضحاك بيوراسب ، امير تومان بوده است . ( مترجم )
( 4 ) - جمع شمع ( د ) .