شفافى كه همچون عقيق و سنگ سماق مىدرخشد مستور شده است . قسمت علياى سر درب كه نيمه گنبد عظيمى مىباشد ، با قطعات لاجوردى و زرين ضخيمى مزين گشته است .
در قسمت پائين و دو طرف حياط چهارم حجراتى مشاهده مىشود كه مثل منازل سه محوطه ديگر داراى مهتابى و ايوان مىباشند . اين منازل و حجرات به طلاب علوم دينيه و متوليان و فضلاى حوزهء مقدسه اختصاص دارد و مخارج زندگى آنها از عايدات اين آستان مبارك تأمين مىگردد .
عمارت آستانه حضرت معصومه در مقابل قرار دارد و عبارت از سه بارگاه باعظمتى مىباشد كه در كنار يكديگر واقع شده است . مدخل بارگاه وسطى كه به عمق هيجده پا مىباشد ، فوقالعاده معظم و باشكوه است . سر درب آن از سنگ مرمر شفاف عقيق مانند بنا شده است . سطح خارجى بالاى سر درب كه نيمه گنبد عظيمى مىباشد ، با كاشيهاى بسيار زيبايى پوشيده شده و سطح داخلى آن كاملا زرين و لاجوردى مىباشد .
خود درب كه به ارتفاع دوازده پا و به پهناى شش پا مىباشد ، از مرمر بلورين حاكى ماورايى تعبيه گشته است . سطوح تختههاى درب با صفحات سيمين مستور ، و با تزئينات طلايى و قلمكارى و صيقلى خاتمكارى فوقالعاده نفيسى به وجود آمده است .
بارگاه هشت ضلعى مىباشد و گنبد مرتفعى آسمانهء آن را پوشانيده است . قسمت سفلاى بارگاه به اندازهء شش پا « 1 » با صفحات عظيم سنگهاى سماق مواج منقش به ازهار زرين و رنگين كه از فرط تلالؤ چشم تماشائيان را خيره مىسازد ، پوشيده شده است .
قسمت علياى آن با صفحات زرين و لاجوردى فوقالعاده درخشانى كه عبارات و كلمات مذهبى و دينى بر روى آنها مسطور مىباشد ، مستور گشته است . متن سطح داخلى گنبد نيز بعينه همينطور مىباشد . اين گنبد بسيار عظيم و بىنهايت عالى است و سطح خارجى آن مثل سر درب خاتمكارى شده است . در بالاى گنبد رأس منارهاى افراشته شده است كه بر سر آن هلالى تعبيه گشته و در تصوير مربوطه ملاحظه مىشود .
اين دستگاه كه عظمت آن بخصوص قابل توجه مىباشد ، از گلولههايى به اندازههاى مختلف كه بر رويهم قرار گرفته است ، درست شده و به ارتفاع بيست پا به نظر مىآيد . تمام آن از طلاى ناب است ، و ايرانيان مدعى هستند كه كليهء كرات مزبور توپر مىباشد ، و بدينترتيب در صورت صحت اين ادعا ، قيمت آن سر به ميليونها مىزند ، ولى به هر صورت فقط يك
هامش
( 1 ) - پا 3248 . متر است و دوازده شست محسوب مىشود ( مترجم ) .