فهرست 20 باب تاريخ قديم قم
« باب اول - در ذكر قم و سبب نام نهادن قم بدين نام ، بعد از نام نهادن او به فارسى و ذكر قديم امر قم و حديث آن و صورت فتح ناحيت آن و انتهاء حدود آن و مسافت اقطار آن ، و ذكر طول و عرض و برج طالع آن ، و عدد راهها و دروازهها و ميدانها و مسجدها و حمامات آن ، و سبب جدا كردن آن از اصبهان « 1 » و وقت شهر ساختن « 2 » و آنچ در بقعه و خطهء قم داخل است و بدان تعلق دارد ، از ضياعها و نامهاى آن و ذكر باروى كهنه و نو ، و ذكر اول مسجدى كه به قم بنا نهادند و منبر را در آن نصب كردند ، تا آنگاه كه مسجد جامع بدان بنا نهادند و منبر بدان نقل كردند .
و ذكر سراهاى خراج و دار الضرب ، و سراهاى حكام ، و ولات « 3 » و زندانهاى و كاريزها « 4 » و جوىها و روخانهها و آسياها و مقاسم آبهاى آن و مساتيق و عدد ضياعها و رساتيق « 5 » آن ؛ از اهل عرب و عجم و ذكر آن ضياع و رساتيق كه از ديگر شهرها با قم جمع و اضافت كردند و ذكر فضيلتهاى قم و نواحى و ساكنان آن ، و آنچ از آفات و عاهات بديشان رسيده است ، و اين باب مشتمل است بر هشت فصل .
باب دوم - در آن كه قم را چند نوبت مساحت كردهاند و چند نوبت مال بر آن نهادند و مبلغ خراج آن چند نوبت بوده است ، و نامهاى ضياع آن و ذكر انواع خراج ، تا آنگاه كه شيخ امين ابو الحسن عباد بن عباس رحمه اللّه در آن سال كه او را وفات رسيد و آن سنهء ثلاثين و ثلثمائه ( 330 ) هجريه بود ، مقرر گردانيد ، و ذكر نجوم و رسوم و مؤن و اخراجات آن ، و ذكر رسوم صدقات به قم و آنچه در امر خراج در ايام عجم و در اسلام آمده است ، و ذكر وجوه اموال و احكام زمينها ، و اين باب مشتمل است بر پنج فصل .
باب سوم - در ذكر طالبيه « 6 » كه به قم نزول كردند و وطن ساختند ، و ذكر بعضى از فضائل مرويه در حق ايشان ، بعد از ابتلاء به ذكر اولاد امير المؤمنين على و فاطمه و ائمه معصومين عليهم السّلام و عدد فرزندان ايشان و وقت وفات ايشان ، و اين باب مشتمل است بر دو فصل .
هامش
( 1 ) - اصفهان .
( 2 ) - آنچه .
( 3 ) - واليان .
( 4 ) - قناتها .
( 5 ) - رساتيق ، روستاها .
( 6 ) - منظور اولاد حضرت ابو طالب است .