مسجد فاطميه
اين مسجد نيز از مساجد پرشكوه و مشهور قم واقع در محله گذر خان است . زمين آن سابقا متعلق به اعتضاد الدوله يكى از حكام قم بوده است . روبهروى آن حمام اعتضاد الدوله و مسجد كوچكى است كه در ايام عزادارى در آن از طرف هيئت عزاداران محل سوگوارى مىشد . [ و هم جلسات بعضى از درسهاى طلاب در آن برگزار مىگرديد . ]
در يكى از شبهاى ايام فاطميه كه مرحوم حاج شيخ على اكبر تربتى واعظ فقيد قم طبق رسوم هر ساله منبر بوده ، و بر اثر كمى جا مرد و زن در كوچهها و كنار ديوار نشسته و در آن هواى سرد مىلرزيدند ، لزوم ساختمان يك مسجد كه گنجايش جمعيت محل را داشته باشد و احتياجات دينى آنها را تأمين كند گوشزد مىنمايد . خبر آن به يكى از بانوان خيرانديش به نام « بانو همايون رختدار » كه بانوئى ثروتمند و در قم سكونت داشته است ، مىرسد .
همين تذكر آن مرد حق باعث مىشود كه بانوى نامبرده گوى سبقت از مردان ربوده و محل مزبور را خريدارى و نخست طبق معمول قم آبانبار بسيار مهم و زيبائى روى اصول فنى ساخته و سپس مسجد آبرومندى كه بعد از مسجد اعظم قم از لحاظ زيبائى و طرز بنا شايد نظير نداشته باشد ، بنا شده است .
كتيبههاى اطراف آبانبار و مسجد به خط آقاى حاج شيخ عباس مصباحزاده است .
بر سردر آبانبار اين چند شعر از ايشان در كاشى به خط وى نوشته شده است :
از عنايات خالق الكونين * پيرو قول سيد الثقلين
بركه و مسجدى همايون رخت * آن زيارت نصيبهء حرمين
مسجدش را ز مسجد الاقصى * بركهاش ابر رحمت دارين
گفت مصباح سال تاريخش : * « لعنت حق به قاتلان حسين »
( 1375 )
چند اطاق محل نشيمن خادم و انبار و پائين آن دستشوئى مسجد در جنوب حياط كوچك مسجد واقع است . در اطراف دالان سرپوشيدهايى در ورودى مسجد با حروف درشت در كاشى چنين مسطور است :
بسم اللّه الرحمن الرحيم .
از توفيقات ربانيه بانو همايون رختدار به ساختمان اين مسجد و آبانبار كه خصوصيات آن در وقفنامه است ، موفق گرديد ؛ و وقف صحيح شرعى نمود : تعداد 2 دوره كلام اللّه