گفتم اگر امام خمينى در آنباره هم تتبع نكرده باشد ، اينقدر مىدانسته كه اگر شيخ صدوق از آن موضوع خبر داده بود ، در زمان خودش بايد اين محل مورد توجه خاص خواص و عوام باشد ، نه اينكه بعد از هزار سال آوازهء آن جهانگير شود ! « 1 »
5 - سالها پيش از آيت اللّه شبيرى زنجانى شنيدم كه آقاى مدرسى طباطبائى هم در يكى از كتابهايش راجع به مسجد جمكران تذكرى داده است كه بايد ديد .
6 - نويسنده راجع به مسجد سهله و رفتن چهل شب چهارشنبه به آنجا ، براى ملاقات امام زمان را به عنوان شايعهاى به تفصيل در كتاب « نقد عمر - زندگينامه و خاطرات » نقل كرده و گفتهام كه اين شايعه از زمان صاحب جواهر كه شبهاى چهارشنبه طلاب را به مسجد سهله مىبرده ، بر سر زبانها افتاده ، تا جائى كه خود من چهار بار و هر بار مدت ده ماه به آن مسجد آمد و رفت داشتم .
- 10 - [ در تاريخ قديم قم كه قديمترين مأخذ دربارهء ورود نخستين . . . ]
در تاريخ قديم قم كه قديمترين مأخذ دربارهء ورود نخستين طايفهء عرب به قم است ، و مؤلف آن را در فصل دهم باب اول كتاب آورده ، اشتباهى روى داده ، و متوجه نشده و همانطور نقل كرده است ، و آن اين است كه آمدن احوص پسر سعد بن مالك به قم را پس از قيام زيد شهيد مقتول در 118 يا 121 هجرى در خلافت هشام بن عبد الملك مروان دانسته است ! ولى در جاى ديگر همان مؤلف تاريخ قم از خط احمد بن ابى عبد اللّه برقى نقل مىكند كه عبد اللّه و احوص پسران سعد بن مالك بن عامر اشعرى در زمان خلافت عبد الملك مروان ، و حكومت حجاج بن يوسف ثقفى ( متوفى به سال 97 هجرى ) بر عراق به قم آمدند ، مؤلف هم آن را در فصل نهم آورده است .
براى تصحيح اين اشتباه مىگوييم ، ياقوت حموى در « معجم البلدان » در لفظ « قم » نوشته است ، كه وقتى عبد الرحمن بن محمد بن اشعث بر ضد حجاج قيام كرد و شكست خورد ، هفده نفر از دانايان تابعين كه در لشكر او بودند به ناحيه قم آمدند كه از جمله چند برادر بودند به نامهاى : عبد اللّه و احوص و عبد الرحمن و اسحاق و نعيم ، پسران سعد بن مالك اشعرى .
هامش
( 1 ) - در بخش شعراى قم ، در اشعار « كامل » مىبينيم كه در عصر نادر شاه از مسجد جمكران به عنوان قدمگاه حضرت حجت سخن رفته است . همچنين در متن كتاب زير عنوان « مسجد جمكران » همان اشعار « كامل » را آورده كه مىگويد در سال 1158 ه مسجد تعمير شده ، و آن را قدمگاه امام زمان دانسته است ! به آن دو جا مراجعه شود .