را بسبب بدسيرتى ايشان هزار مرد را دست و پاى ببريد ، ديگران گريخته پناه باصفهبد رستم بردند ، با داعى خلاف كرد و بقومش رفت و سيّد قاسم را كه نايب داعى بود بگرفت و بشاهد زهزاره جرى فرستاد ، اصفهبد قومش را بدست گرفت ، چون داعى محمّد بن زيد با اصفهبد بد بود اصفهبد بامير خراسان رافع بن هرثمه پيوست و بمازندران آورد و تمامت ديلم و رويان را خراب كرد ، داعى بديلمان گريخته بود تا باز رافع بخراسان رفت و با عمرو ليث خصومت كرد و از او گريخته بگرگان آمد و با داعى عهد كرد و بعد از آن پيش اصفهبد رستم فرستاد كه من با داعى صلح باخلاص نكردم ، بيا تا با همديگر پيونديم ، اصفهبد رستم باسترآباد رفت ، رافع بر سر خوان اصفهبد را گرفت و بند برنهاد تا در رمضان سنهء اثنين و ثمانين و ماتين اصفهبد رستم در بند وفات يافت ، « 1 » اصفهبد شروين بن رستم ملك الجبال شد و با سيّد ناصر كبير موافق بود و در عهد ماكان ابن كاكى هم بود چنانچه در مقدّمه ذكر رفته شد « 2 » ، اصفهبد شهريار بن شروين ملك الجبال در عهد حسن بويه بود ، او را اثرهاى بسيار هست ، در بعضى اوقات با وشمگير ابن زيار موافق و معاهد بود ، شروين بن شهريار هم پسرش در عهد وشمگير بود بعهد شهريار در كوهستان و ملك باوندان قايم مقام پدر او بود امّا پيش از شهريار از دنيا برفت و شهريار مدّت دراز بماند تا در عهد شمس المعالى قابوس بن وشمگير و هم در عهد سلطان يمين الدّوله محمود بماند . « 3 »
حكايت « 4 »
روايت كرده امام عالم احمد بن عمر بن على النّظامى العروضى السّمرقندى رحمه اللّه كه استاد ابو القاسم فردوسى از دهاقين طوس بود از ديهى كه آن ديه را باژ خوانند و از ناحيت طبران است بزرگ ديهى است و از وى هزار مرد بيرون آيد فردوسى در آن ديه شوكتى تمام داشت چنان كه بدخل آن ضياع از امثال خود بىنياز بود و از عقب يك دختر بيش نداشت و شاهنامه بنظم همى كرد و همهء اميد او آن بود كه از صلهء آن كتب جهاز آن دختر بسازد ، بيست و پنج سال در آن كتاب مشغول شد كه
هامش
( 1 ) - قسم اوّل از صفحهء 247 تا 256
( 2 ) - ايضا صفحهء 262
( 3 ) - رجوع شود بصفحهء 7 از همين قسم دوّم
( 4 ) - اين حكايت عينا از روى چهار مقالهء نظامى عروضى سمرقندى صفحهء 47 - 51 چاپ اوّل يعنى تصحيح شدهء استاد علّامه آقاى قزوينى نقل و در حاشيه باختلافات ما بين دو متن اشاره شد .