على عليه السّلام در آن روز گفتند :
سلام على من بايع اللّه شاريا * و ليس علي الحزب القعود « 1 » سلام
و اوّل كسى را كه بيعت كردند و امير المؤمنين خواندند عبد اللّه بن وهب الرّاسبى بود و اوّل شمشير كه بدين بدعت بركشيد عروة بن أديّه روى بأشعث بن قيس نهاد ، گفت :
ما هذه الدّنّيّة و ما هذا التّحكيم أشرط أوثق من شرط اللّه ، اشعث ازو برگرديد ، شمشير بر كفل او فروگذاشت و اين حرامزاده بنهروان از شمشير امير المؤمنين على عليه السّلام بگريخت تا بعهد زياد او را گرفته پيش او آوردند ، پرسيد كه در حقّ على و عثمان چه گويى ، بكفر هردو گواهى داد ، زياد بن ابيه او را گردن فرمود زد .
و اصحاب اين بدعت را چهار لقبست ، يكى : حروريّه به حكم آنكه بحرورا فرود آمده بودند ، امير المؤمنين عليه السّلام [ اهل ] حرورا خواند به حكم آنكه در حضرت او مقرى اين آيت برخواند :
قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً
« 2 » گفت امير المؤمنين عليه السّلام :
و اللّه هم أهل حرورا ، دوم : المارقة « 3 » ، لأجماع الامّة على قول رسول اللّه : يمرقون من الدّين كما يمرق السّهم من الرّمية و قوله ايضا لعلى عليه السّلام : إنّك تقاتل النّاكثين و القاسطين و المارقين ، سيوم : الشّراة ، بدعوى ايشان كه گفتند ما نفسهاى خويش بخداى عزّ اسمه فروختيم ، چهارم : الخوارج ، لخروجهم على على عليه السّلام ، و بعد هريكى از رؤساى ايشان كه بكشتندى بر ديگرى بيعت ميكردند تا بقطرى بن الفجاءة المازنى رسيد و مشهورترين و شجاعترين ايشان او بود و اشعار او سيّد مرتضى در غرر الدّرر و ابو تمّام در حماسه آورد و مبّرد در كامل ، و در وقت آنكه برو بيعت كردند پيش ابا خالد القنّانى مىنويسد :
أبا خالد ايقن « 4 » فلست بخالد * و ما جعل الرّحمن عذرا لقاعد
هامش
( 1 ) - در كامل مبرّد ص 91 ج 3 ( از چاپ قاهره ) : الحزب المقيم
( 2 ) - قرآن سورهء 18 ( سورة الكهف ) آيهء 103 و 104
( 3 ) - در اصل : المارقية
( 4 ) - در كامل ص 92 ج 3 ، يا انفر [ كذا ]