خانه از چينه و كپر دارد .
درباره هويزه مىنگارد : « به تقرير والى حالا شش صد خانوار رعيت كپرنشين دارد . » رامهرمز را مىنگارد : « دويست خانوار بيشتر جمعيت ندارد همه فقير در خانههاى چينه و كپر مسكن دارند » فلاحيه را مىگويد « سى چهل باب خانه چنيه دارد و صد الى دويست خانه كپر و بيست باب صفه كه دكاكين كل است بدون درب و تخته » . « 1 »
آزادى كشتيرانى در كارون پايين
كارون كه امروز بزرگترين رود ايران است از دهنه خود در دريا يا شط العرب تا يك فرسخ و نيم به شهر شوشتر مانده درخور كشتيرانى است و از باستان زمان هميشه كشتىها در آن آمد و شد مىكرده چيزى كه هست در برابر شهر اهواز كمرهاى از سنگ در بستر رود پيداست كه از اين كنار تا به آن كنار مىكشد و در سايه برآمدگى كه دارد آبشار مانندى پديد مىآورد اگرچه در ميانه آن كمره در دو جا گودى يا به عبارت ديگر درهايست كه بخش انبوه آب از آن دو گودى گذر مىكند و هنگام بهار كه سيلابها رود را لبريز مىگرداند كشتىها از آن رهگذرها نيز مىگذرد ليكن چون در ديگر هنگامها گذشتن كشتىها از آن رهگذرها نيز دشوار بلكه خود كار نشدنى است از اين جهت كشتىها كه در كارون كار مىكنند چون به برابر شهر اهواز و به دم اين كمره مىرسيد بايد ايستاده بار خود را به خشكى بيرون بياورند كه با كشتى
هامش
اندازه فزونى كه از شمارشهاى او برمىآيد باور نكردنى است .
( 1 ) . نسخه اصلى سياحتنامه و راپورت و نقشه حاج نجم الملك در كتابخانه دولتى است يك نسخه خطى از سياحتنامه و راپورت هم در وزارت ماليه هست .