فائدة اخرى « 1 » كسى كه در تواريخ تامل كند و اخبار گذشتگان بداند در هر حادثه و واقعه « 2 » كه او را پيش آيد از عهد آدم عليه السلام تا بعهد وى جارى مجرى آن باشد كه او با جمله عقلاى « 3 » عالم در آن مشورت كرده باشد ، و اين معنى از مشورت « 4 » نافعتر است ، زيرا كه بزرگان گذشتگان و متقدمان مصالح خاص خويش نگاه داشتهاند « 5 » در وقايعى كه ايشان را افتاده باشد ، و ارباب مشاورت در عهد و زمان حاضر مصالح غير خويش نگاه دارند ، و عنايت مردم بخاص احوال خويش صادقتر از آن بود كه باحوال ديگرى و در حفظ مصالح خويش امينتر از آن بود كه در حفظ مصالح غير خويش ، لا جرم هر كه در تاريخ « 6 » تامل كند در هر واقعه كه او را پيش آيد نتيجهء عقل جمله عقلاى عالم بوى رسيده باشد و دست غوغا و لشكر « 7 » وقايع و حوادث از تاراج ذخاير فكرت او فرو بسته باشد و علايق تمكين او گسسته نيايد ، چراغ شكيبايى بر افروزد و ديدهء باز عبرت بخيوط غيرت بردوزد « 8 » ، و غبار توزع خاطر او بصوب « 9 » فكرت فرو نشيند ، بر بلا مىتازد و با قضا مىسازد ، نتايج « 10 » عقول گذشتگانرا رايگان بخرد و بآتشى كه ديگران برافروخته باشند استضاءت جويد
سعدت بنو بكر بشعر مساور « 11 » * ان السعيد بغيره قد يسعد
و فى الحديث النبوى السعيد من وعظ بغيره ، و با نبوت « 12 » و جلالت محمد مصطفى - كه خاور و باختر بنور او روشن گشت « 13 » و از روايح نبوت او هر دو عالم گلشن شد ، جبابرهء عالم مسخر شريعت وىاند ، نجات دو جهانى باشارت او
هامش
( 1 ) ( نب ) بجاى اين عنوان ( فصل ) نوشته است .
( 2 ) در هر واقعه .
( 3 ) عقلا و علماى .
( 4 ) مشاورت .
( 5 ) نص ، داشته باشند .
( 6 ) در تواريخ .
( 7 ) نص ، غوغا لشگر
( 8 ) در ( نص ) عبرت و غيرت بىنقطه است و مطابق ( نب ) تنقيط شد ولى بوجوه ديگر هم مىتوان خواند .
( 9 ) نص ، بصوت ( و صوب بمعنى ريزش باران است )
( 10 ) و نتايج .
( 11 ) نص ، مشاور .
( 12 ) ش ، بر وزن رحمت بمعنى بلندى .
( 13 ) نص ؛ كه خاور باختر نبوت او روشن گشت - نب ، كه خاور باختر ازو روشن گشت .