و ابن قتيبه او را صاحب غريب و شعر و نحو و حديث و معرفت بايام مردم و فقه داند « 1 »
اخفش اوسط بلخى :
ابو الحسن سعيد بن مسعده اصلا بلخى و از شاگردان سيبويه و شيوخ علم العروض است كه بعد از خليل بن احمد بحر خبب را در بحور پانزدهگانه خليل افزود ، و وفاتش بقول بروكلمان 221 ه 835 م يا 215 ه است ، از آثار او معانى القرآن ( مكتبهء مشهد ) و شرح ابيات المعاياة ( مكتبهء واتيكان ) و تفسير علم القوافى ( مكتبهء حسين چلبى بروسه ) و غريب القرآن ( موزهء برتانيه ) و ابيات المعانى و الاشتقاق و معانى الشعر و كتاب الملوك شناخته شده است . « 2 »
ابن سلام هروى :
از مشاهير ائمه ادب و لغت و نحو عربست كه شرح حال او را چند صفحه قبل داديم « 3 » .
ابو حاتم سيستانى :
سهل بن محمد بن عثمان سيستانى ( منسوب به خوارج ) از تلاميذ اصمعى و اخفش است كه در بصره زندگى داشت و درين شهر در حدود 250 ه 864 م يا 248 ه مرده است ، او از بزرگان علماى لغت و شعر بود . كه مبرد هم ازو درس خوانده و داراى تاليفات فراوانست از قبيل كتاب المعمرين ( طبع گولد زيهر در ليدن 1899 م ) و كتاب الوصايا ( طبع كمبرج 1896 م ) و كتاب الاضداد ( طبع بيروت 1912 م ) و كتاب التذكير و التأنيث ( خطى مكتبهء احمد تيمور مصر ) و كتاب النخل و كتاب النخله ( مطبوع ) و غيره .
از اشعار لطيف اوست :
ابرزوا وجه الجمي * ل و لاموا من افتتن
لو اراد و اعفافنا * ستروا وجه الحسن « 4 »
هامش
( 1 ) - كتاب المعارف 542 تاليف ابن قتيبه مروزى طبع قاهره 1960 م
( 2 ) - بروكلمان 2 / 152 و الاعلام 3 / 154
( 3 ) - بروكلمان 2 / 159 و الاعلام 3 / 210
( 4 ) - ابن خلكان 1 / 218