درينجا نضج يافته بود ، و پيروان زياد او هم علاوه بر عراق و پارس و عمان در بلاد سند شرقى خراسان بودند ، چنانچه بقول البشارى مقدسى در سنه 375 ه 985 م يك دودمان عالم ابو محمد منصورى در منصورهء سند وجود داشت ، كه امام مذهب ظاهرى و يكى از علما و منصفان بزرگ و قاضى اين شهر بود . « 1 »
عمرو بن عبيد كابلى :
ابو عثمان عمرو بن عبيد بصرى كابلى شيخ معتزله و مفتى و زاهد معروف كه جدش باب بعد از سنه 36 ه 656 م در عصر عبد الرحمن بن سمره از كابل به بردگى برده شد ، و از موالى ابن سعد تميمى بود « 2 » پدر عمرو در بصره نساجى ميكرد و خودش در سنه 80 ه 699 م به دنيا آمد و در عصر منصور عباسى به علم و پارسايى شهرت يافت . وفاتش 144 ه 761 م است كه خليفه منصور او را مرثيه گفت ، از كتب او تفسير و رد بر قدريه شناخته شده است . « 3 »
نافع كابلى مدنى :
ابو عبد اللّه نافع از ائمه تابعين در مدينه و از فقيهان و محدثان معروفست كه بعد از سنه 36 ه در عصر عبد الرحمن ابن سمره فاتح كابل ازين شهر به بردگى گرفته شده و از موالى عبد اللّه بن عمر بود « 4 » ، كه در مدينه نشو و نما يافت ، و از محدثان ثقه و معتمد عليه است ، كه خليفه اموى عمر بن عبد العزيز او را به مصر براى تعليم سنن فرستاد . نافع از اصحاب مشهور مانند او سعيد خدرى و عبد اللّه بن عمر روايت نمايد ، و اخبار او بسيار است ، كه زهرى و ايوب سختيانى و مالك بن انس ازو روايتها دارند . وفاتش 117 ه 735 م يا 120 ه است . « 5 »
امام احمد بن حنبل مروزى :
ابو عبد اللّه احمد بن حنبل بن هلال بن اسد شيبانى مروزى بغدادى ، پدرش والى
هامش
( 1 ) - احسن التقاسيم 481
( 2 ) - تاريخ سيستان 85 و مروج الذهب 2 / 192
( 3 ) - الاعلام 5 / 252 بحوالت ابن خلكان 1 / 384 و اخبار اصفهان و ميزان الاعتدال 2 / 294 و غيره
( 4 ) - تاريخ سيستان 85
( 5 ) - الاعلام 8 / 319 بحوالت ابن خلكان 2 / 150 و تهذيب 10 / 312 و تاريخ ذهبى 5 / 10