سه شب سوم ماه تا 9 تسع ( بضمهء اول و فتحه دوم ) يا بهر ( بضمه اول و فتحه دوم )
سه شب چهارم ماه تا 12 عشر ( بضمهء اول و فتحهء دوم )
سه شب پنجم ماه تا 15 بيض ( بكسرهء اول و فتحه دوم )
سه شب ششم ماه تا 18 درع ( به ضمه اول و فتحه دوم )
سه شب هفتم ماه تا 21 ظلم ( « « « « )
سه شب هشتم ماه تا 24 حنادس ( بفتحهء اول و كسرهء چهارم ) يا دهم ( بضمهء اول و سكون دوم )
سه شب نهم ماه تا 27 دآدى ( بفتحهء اول و كسرهء سوم )
سه شب دهم ماه تا 30 محاق ( بكسرهء اول ) « 1 »
هكذا شب اول ماه غره و شب چهاردهم بدر و شب اخير سلخ بود .
سنوات و تقويمهاى ديگر
علاوه بر تقاويم هندى و عربى هجرى كه در قرن اول فتوح اسلامى در خراسان و افغانستان رواج داشت ، و ما شرح آن را دادهايم ، تقاويم ديگرى نيز موجود بود بدين تفصيل :
1 / تقويم مجوسى :
چنانچه در مبحث روزها و هفته گفتيم ، يك قسمت مهم مردم افغانستان در قرن نخستين اسلامى كيش مزديسناى زردشتى داشتند ، و ايشان را حساب روزها و تقويمى بود بنام تاريخ مجوس يا مغان ، « 2 » كه در خراسان و ماوراء النهر رواج كامل داشت .
ترتيب ماههاى اين تقويم در جدول مربوط اين مبحث خواهد آمد ، و آغاز آن از نخستين سال كشته شدن يزدگرد پادشاه آخرين ساسانى در مرو ( 652 م 31 ه ) بوده است .
و بنا بگفتهء البيرونى در قانون مسعودى هم زردشتيان مغرب رود جيحون و هم ماوراء النهر كه مبيضه و اسفندياريه بودند ، هر دو اين مبداء تاريخ را به كار مىبردند . « 3 »
هامش
( 1 ) - آثار الباقيه 64
( 2 ) - اين نام را البيرونى در آثار الباقيه و غيره به اين تقويم داده است .
( 3 ) - مقالات تقىزاده 182 ببعد