ارزش 15 درهم سيمين داشت « 1 » ، و ده هزار درهم يك بدره
BADRA
بود . « 2 »
دراهم غطريفى و مسيبى و محمدى :
در عصر خلفاى اموى و عباسى هر يكى از حكمرانان عراق و خراسان و سيستان و غيره كه از دربار مقرر مىشدند ، اختيار ضرب سكه را در شهرهاى قلمرو خويش نيز داشتند ، مثلا از جملهء واليان خراسان حميد بن قحطبه طايى ( 151 ه 768 م ) و عبد الملك بن يزيد خراسانى ( 159 ه 775 م ) و جعفر بن محمد ( 171 ه 787 م ) و على بن عيسى ( 180 ه 796 م ) و هرثمه بن اعين ( 191 ه 806 م ) و غسان بن عباد ( 202 ه 817 م ) كسانىاند ، كه مسكوكات مضروبهء ايشان موجود است . « 3 »
در رمضان 185 ه 801 م غطريف بن عطا ، ماماى هارون الرشيد به حكمرانى خراسان آمد ، وى دراهمى را مركب از فلزهاى متعدد زر و نقره و ارزيز و مس و آهن در كوشك ماخك بخارا سكه زد ، كه آن را سيم غطريفى ( به تلفظ عوام غدريفى ) گفتندى ، و چون اخلاط داشت و سياه آمد ، مردم آن را هر شش غدريفى بيك درهم نقرهء خالص معامله كردندى ، و در سنه 200 ه 815 م بيست درهم نقرهء پاكيزه مساوى بوده با 85 درم غدريفى ، و اين دراهم تا قرن ششم هم در بخارا رواج داشت ، و در سنه 522 ه 1128 م نرخ مبادلهء اسعارى آنچنين بود :
صد درم نقرهء خالص : 70 درم غدريفى
يك مثقال زر سرخ : 2 / 1 7 درم غدريفى « 4 »
قراريكه محمد بن جعفر نرشخى ( 289 - 348 ه ) تصريح مىكند ، در عصر خلافت حضرت ابو بكر صديق كانا بخار خدات نخستين بار در بخارا از نقرهء خالص سكه زده ، و بر ان شكل خود را با تاج شاهى نقش كرده بود « 5 » ، و بقول
هامش
( 1 ) - تاريخ تمدن اسلامى 2 / 33
( 2 ) - آثار الباقيه 64
( 3 ) - زمباور در معجم الانساب 1 / 77
( 4 ) - تاريخ بخارا 44
( 5 ) - همين كتاب 7 و 43